ISO 14001 çevre yönetim sistemi standardı ve Türkiye'de durum analizi

20. yüzyılın özellikle ikinci yarısından itibaren çevre kirliliği sorunu uluslararasıtoplumun gündeminde yer almaya başlamıştır. Çevre kirliliğinin sınır tanımayanözelliği, üretilecek çözümlerin uluslararası işbirliği ile geliştirilmesini zorunlu kılmıştır.Dolayısıyla amacı mal ve hizmetlerin üretilmesi sürecinde atıkların azaltılmasını ve buyolla çevrenin korunmasını ve kaynakların verimli kullanılmasını sağlamak olan çevreyönetim sistemleri önem kazanmıştır. Bu nedenle Uluslararası StandardizasyonOrganizasyonu tarafından ISO 14000 Standartlar Serisi geliştirilmiş ve ISO 14001Çevre Yönetim Sistemi Standardı 1996 yılında ilan edilmiştir.Tezin ilk bölümünde öncelikle önemli görülen temel tanım ve kavramlaraçıklanmıştır. ISO 14001 Çevre Yönetim Sistemi Standardını hazırlayan UluslararasıStandardizasyon Organizasyonu (ISO) tanıtılmış ve çevre kirliliğinin önlenmesindeuluslararası işbirliğinin gerekliliği değerlendirilmiştir. ISO 14001'e temel teşkil eden BS7750 (British Standard 7750) incelenerek Eko-Yönetim ve Denetim Planı (EMAS: Eko-Management and Audit Scheme) ve ISO 14001'in temel prensipleri açıklanmıştır.Tezin ikinci bölümü ekonomi ve çevre etkileşimi üzerine kurularaksürdürülebilir bir çevre ve sürdürülebilir bir ekonomik büyüme dengesini sağlamadaISO 14001'in bir araç olarak kullanılabilirliği tartışılmıştır. Bu noktada ISO 14001Çevre Yönetim Sistemi Standardı'nın uluslararası ticarette bir rekabet unsuru olarakortaya çıkışı ve malların ihraç edilmesinde global bir pasaport haline gelişideğerlendirilmiştir. Bu bağlamda çeşitli ülkelerin ISO 14001 uygulama sonuçları elealınarak ?sürdürülebilir çevre? ve ?sürdürülebilir ticaret? noktasında ISO 14001incelenmiştir. Türkiye'deki beş yıllık kalkınma planları da inceleme kapsamınaalınmıştır.Tezin üçüncü bölümü olan son bölümde, Türkiye'de ISO 14001'i uygulayankuruluşların uygulama sonuçlarının tespitine yönelik olarak yapılan anket çalışmasıdeğerlendirilmiştir. Stratejik açıdan önemli görülen konulara ilişkin olarak görüş veöneriler belirtilmiştir.Anahtar Kelimeler: 1) ISO 14001, 2) Çevre Yönetim Sistemi,3) Çevre Performansı, 4) Sürdürülebilir Çevre, 5) Sürdürülebilir Ticaret