İsparta il merkezindeki yaşlılarda yaşlı dostu şehir algısı ve aktif yaşlanmanın yaşam kalitesine etkisi

Bu çalışmanın amacı Isparta il merkezinde yaşayan yaşlıların sosyodemografik özelliklerinin, yaşlı dostu şehir algılarının ve aktif yaşlanma düzeylerinin yaşam kalitesine etkisini incelemektir. Kesitsel tipteki bu çalışma Mart 2023- Ağustos 2024 tarihleri arasında gerçekleştirildi. Araştırma evrenini Isparta il merkezinde yaşayan 36,500 yaşlı oluşturdu. Örneklem sayısı hesaplamak için yaşam kalitesi evren standart sapması () 7, ortalamaya göre yapılmak istenen sapma (d) 0,7 ve anlamlılık düzeyi (%5 için t=1.96) alınarak 786 bulundu, örneklemeyi kolaylaştırması için 800 kişiye ulaşılması hedeflendi. Çalışma 653 kişiye (%81,62) ulaşılarak tamamlandı. Araştırmanın bağımlı değişkeni yaşlıların yaşam kalitesi, bağımsız değişkenleri sosyodemografik özellikler, yaşlı dostu şehir algısı ve aktif yaşlanma düzeyiydi. Yaşlıların yaşam kalitesi için YYK-Kısa ölçeği, yaşlı dostu şehir algısı için AFCCQ-TR ölçeği ve aktif yaşlanma düzeyi için AYÖ kullanıldı. Veriler yüz yüze toplandı ve SPSS 22.0 programı ile analiz edildi. Verilerin analizinde sayı, yüzde, ortalama, standart sapma, minimum ve maksimum değerler, bağımsız gruplarda t testi, Pearson korelasyon testi, Mann Whitney U testi ve lineer regresyon analizi kullanıldı. İstatistiksel anlamlılık için sınır değer p<0,005 kabul edildi. Bu çalışmaya katılanların YYK-Kısa puan ortalaması 47,8±9,5; AFCCQ-TR toplam puan ortalaması 13,5±12,4; AYÖ toplam puan ortalaması 149,9±43,4 bulundu. Yaşlıların düzenli işte çalışması, arkadaşının olması, hobisinin olması, spor veya egzersiz yapması, eğitim durumunun ilköğretim ve altında olması, gelirinin giderine eşit veya giderinden fazla olması, sağlık durumunun orta veya iyi olması, sigara içmemesi, günlük işlerini kendisinin yapması, medeni durumunun evli olması yaşlı dostu şehir algısının yüksek olması, aktif yaşlanma düzeyinin yüksek olması yaşam kalitesini arttıran faktörler olarak bulundu. Yaşlı nüfusu giderek artmaktadır, bu sebeple yaşlıların yaşadığı şehirlerde onlara uygun hizmetlerin yapılması, aktif yaşlanma düzeylerine arttırmaya yönelik çalışmaların planlanması, yaşlıların yaşam kalitesini etkileyen faktörlerin belirlenmesi, yaşam kalitesini arttırmaya yönelik önlemler alınması önerilmektedir. Anahtar Sözcükler: Aktif Yaşlanma, Yaşlı Dostu Sağlık Hizmetleri, Yaşlı Dostu Şehir ve Topluluklar, Yaşlılarda Yaşam Kalitesi, Yaşam Kalitesi