İstanbul eczaneleri ve aktarlarından temin edilen Cocos nucifera (L.) yağı üzerine farmakope araştırmaları

Arecaceae (Palmae) familyasının önemli bir üyesi olan Hindistan cevizi, Cocos nucifera (L.), dünyada, özellikle pantropik bölgelerdeki milyonlarca insana besin sağlayan, kullanım alanının çok olması sebebiyle hayat ağacı olarak adlandırılan, besleyici ve tıbbi değerleri yüksek, önemli bir meyve ağacıdır. Güçlü farmakolojik etkilere ve düşük toksisiteye sahip olan bitkinin; yağı, sütü, suyu, endosperması yetiştirildiği bölgelerdeki insanlar tarafından yaygın olarak tüketilirken; yaprakları, ağaç gövdesi ve meyve kabukları endüstriyel amaçla geniş kullanım alanlarına sahiptir. "Şişedeki eczane" olarak adlandırılan C.nucifera yağı (VCO), doymuş ve doymamış yağ asitleri, polifenoller, tokoferoller ve fitosteroller içerir. VCO, içeriğindeki MCFA ve fenolik antioksidanlardan dolayı, antibakteriyel, antiviral, antifungal, hipolipidemik, hepatoprotektif, antidiyabetik, antitrombotik etkiye sahiptir. Ağız, saç ve cilt bakımında yaygın olarak kullanılan VCO; Alzheimer hastalığında besin desteği olarak, beslenme bozukluklarında, antihipertansif, hipolipidemik, antidiyabetik etkilerinden dolayı kardiyovasküler hastalıklardan korunmak amacıyla kullanılabilir. VCO elde etmek için kullanılan ekstraksiyon yöntemi, yağın kalitesi ve etkinliği açısından önemlidir. Kontrollü bir şekilde sıcaklık uygulanarak elde edilen, doğal olan ve kimyasal olarak rafine edilmemiş VCO, insan tüketimi için yararlı ve güvenlidir. Tez kapsamında İstanbul'daki eczane, market ve aktarlardan temin edilen C. nucifera yağı numunelerinin Türk Farmakopesi-Avrupa Farmakopesi Adaptasyonu 2016'da yer alan Cocos oleum raffinatum monografındaki analizlere uygunluğu araştırılmıştır. Elde edilen sonuçlara göre farmakope monografına uygunluğu kanıtlanmış eczaneden temin edilen yağ numuneleri tedavi amacıyla kullanılabilecek kalitedeyken, aktardan alınan numunelerin (8. numune hariç) monograftaki değerlere uygun olmadığı saptanmıştır. Aktar ve market ürünleri ayçiçeği, pamuk yağı gibi yağlarla tağşiş edilmiş olabileceği, yağın elde edilme yönteminin belirli standartlara ve sertifikasyona tabi olmaması dolayısıyla, ürün güvenilirliğinin sorgulanması ve satılan ürünlerin mutlaka denetlenmesi gerekir.