İstanbul ilindeki kedilerden toplanan pirelerde bazı ektoparaziter ilaçlara karşı direncin belirlenmesi

Kedi piresi (Ctenocephalides felis), hayvan sağlığı için küresel bir tehdit oluşturmakta ve hem hayvanlara hem de insanlara bulaşarak önemli sağlık sorunlarına yol açabilmektedir. Ayrıca bakteriyel, viral veya parazitik patojenler için vektör görevi görerek insan ve hayvan sağlığı için önemli riskler oluşturmaktadır. Yıllar boyunca karbamatlar, neonikotinoidler, fenilpirazoller ve sentetik piretroidler gibi ektoparaziter ilaçlar pire enfestastonlarını kontrol etmek ve tedavi etmek için yaygın olarak kullanılmıştır. Bununla birlikte, bu ektoparaziterlerin yaygın kullanımı, potansiyel olarak tedavileri etkisiz hale getiren direnç gelişmesine neden olmuştur. Ektoparaziter direncin izlenmesi ve altında yatan mekanizmaların anlaşılması, direnç yönetimi ve pire kontrolü için stratejiler geliştirilmesinde kritik öneme sahiptir. Bu çalışma, pire mücadelesi için veteriner hekimlikte en sık kullanılan farmasötiklerin etkin maddeleri olan fipronil, imidakloprid, flumetrin ve propoksura karşı pirelerdeki direncin mevcut durumunun incelenmesi amaçlamaktadır. İstanbul ilindeki iki barınakta bulunan kedilerden toplanan pirelerde öncelikle biyolojik analiz yapılmış ve bu etkin maddelere karşı direnç durumları belirlenmiştir. Pirelerin 1 saat, 8 saat ve 24 saat sonraki ortalama mortalite oranları sırasıyla fipronil için %42.5, %95, %100, imidakloprid için %72.5, %100, %100, flumetrin için %35, %72.5, %87.5, propoksur için %47.5, %100 ve %100 olarak bulunmuştur. Flumetrin ile yapılan biyolojik analizde 24 saatte ölmeyen 5 pirede ve fipronil ile yapılan analizde 8 saatte ölmeyen 2 pirede DNA izolasyonu gerçekleştirilmiştir. Flumetrin direncinin araştırılacağı örneklerde L1014F ve T929V mutasyonu tanımlamak için para genini hedefleyen bir PCR uygulanmıştır. Pirelerdeki T929V ve L1014F mutasyonlarının sıklığı sırasıyla %20 (5/1) ve %100 (5/5) olarak bulunmuştur. Fipronildeki direnci gösteren A302S mutasyonunun varlığı moleküler düzeyde araştırılmış ve 8 saat sonunda ölmeyen 2 pirede de direnç ile ilişkili A302S mutasyonu bulunamamıştır. Biyolojik analizler sonucu elde edilen veriler sahada pirelere karşı mücadele için kullanılan imidakloprid ve uzun yıllar kullanılmış ancak kullanımı yasaklanmış olan propoksur için bir direnç görülmediğini ortaya koymuştur. Fipronile karşı direnç oluşmadığı ancak knockdown'daki hafif düşmenin moleküler düzeyde olmadığı sonucuna varılmıştır. Flumetrine ise direncinin bulunduğu moleküler düzeyde de para gendeki mutasyonların varlığı ile gösterilmiştir. Anahtar kelimeler: Pire, Direnç, Ektoparaziter, Biyolojik Analiz, Mutasyon