İstanbul ve Kocaeli illerinde manda sütü ve süt ürünlerinin pazarlama durumu ve manda yetiştiricilerinin pazarlama kanalı seçimini etkileyen faktörlerin belirlenmesi

Bu çalışma, manda sütü ve süt ürünlerinin pazarlama yapısı, pazarlama kanalı seçimini etkileyen faktörler ile yetiştiricilerin ürün pazarlamasını etkileyen görüşlerinin belirlenmesi ve pazarlamanın iyileştirilmesine yönelik önerilerde bulunulması amacıyla gerçekleştirilmiştir. Çalışmada, İstanbul ve Kocaeli illerinde Damızlık Manda Yetiştiricileri Merkez Birliği'ne üye olan, 126 adet manda yetiştiriciliği işletmesinden yüz yüze anket çalışmasıyla veriler elde edilmiştir. Örneklem büyüklüğü basit rastgele örnekleme metoduna göre belirlenmiştir. İşletmeler sahip oldukları sütçü manda varlığına göre küçük (5-20 baş), orta (21-50 baş) ve büyük (51 baş ve üzeri) olacak şekilde gruplandırılmıştır. Elde edilen sonuçlara göre, manda sütü satan yetiştiricilerin %44,9'unun doğrudan, %55,1'inin dolaylı; manda yoğurdu satan yetiştiricilerin ise %52,4'ünün doğrudan, %47,6'sının dolaylı kanaldan ürünlerini pazarladığı saptanmıştır. Üreticilerin manda sütü pazarlamasında kanal seçimine etkili olan faktörler, satış şekli, fiyatın belirlenme şekli, satış fiyatı, pazarlama masrafları, kanal memnuniyeti, bilgi öğrenme yeri, faaliyet alanına özel eğitim alma durumu, süt dışında mandacılık ürünü varlığı ve satılan süt miktarı olarak belirlenmiştir. Üreticilerin manda yoğurdu pazarlamasında kanal seçimine etkili olan faktörler ise satış şekli, fiyatın belirlenme şekli, satış fiyatı, pazarlama masrafları, kanal memnuniyeti, bilgi öğrenme yeri ve kooperatif üyeliği olarak saptanmıştır. Manda yetiştiricilerinin pazarlamaya en fazla etki eden pazarlama faaliyetleri ile ilgili görüşü, "Pazar mesafesinin yakın olmasının avantaj oluşturması"; üretim yönetimi ve işletme ekonomisi ile ilgili görüşü ise "Yem fiyatlarının yüksek olması" olarak belirlenmiştir. Ürün pazarlamasını etkileyen faktörlerin analizinde, pazarlama faaliyetleriyle ilgili olarak "Nakit Para İhtiyacı", "Satış Şekli ve Satış Fiyatı", "Pazarlama Olanaklarının Artırılması", "Alıcıyla İlişki", "Örgütlenme Durumu"," Ürün Çeşitlendirme"; üretim yönetimi ve işletme ekonomisiyle ilgili olarak "Yetiştiricilik Bilgisi ve Ekonomi", "Girdi ve Ürün Fiyatları", "İşletme Olanakları ve Hükümet Çalışmaları", "Rekabet Gücünün Azlığı ve Önlem Alma", "Devlet Desteği" faktörleri belirlenmiştir. Yetiştiricilerin pazarlama güçlerinin ve gelirlerinin artırılmasına, eğitim olanağı sağlanması, pazarlama altyapı şartlarının iyileştirilmesi, örgütlenme düzeyinin ve desteklemelerin artırılması büyük katkı sağlayacaktır.