İstanbul-Küçükçekmece Gölü çevresinde Karatavuk (Turdus merula) ve Kızılgerdan (Erithacus rubecula) türlerinin göç stratejilerinin araştırılması

Kuşların mevsimsel göçleri, hayatta kalma stratejisi olarak evrimsel süreçlerle şekillenmiş büyüleyici bir doğa olayıdır. Göç eden kuşlar, iklim koşullarına uyum sağlamak, besin kaynaklarına erişimi arttırmak, üreme alanlarını genişletmek ve yaşam alanlarını optimize etmek amacıyla ilkbahar ve sonbahar dönemlerinde farklı iklim bölgelerine yönelir. Bu süreçleri anlamak ve kuşların davranışlarını detaylı incelemek için kullanılan halkalama çalışmaları, kuşların göç yollarını, kışlama alanlarını, üreme stratejilerini ve göç dinamiklerini belirlemede diğer yöntemlere kıyasla daha etkili bilgiler sunar. Bu araştırma, İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa Avcılar Yerleşkesi'nde (40.996277 °K, 28.728716 °D) 2020-2022 yılları arasında gerçekleştirilmiş ve karatavuk (Turdus merula) ile kızılgerdan (Erithacus rubecula) türlerinin göç stratejilerini, morfometrik özelliklerini, yaş gruplarını ve popülasyon dinamiklerini kuş halkalama çalışmalarıyla incelemeyi hedeflemiştir. Araştırma, dört göç boyunca 316 gün süreyle sis ağları kurularak gerçekleştirilmiştir. Çalışmada 305 karatavuğun ölçümü yapılmış ve 213 birey halkalanmıştır. Karatavukların %58,7'si sonbaharda, %41,3'ü ise ilkbaharda yakalanmıştır. En yüksek tekrar yakalama oranı ilkbaharda %69,3 olarak kaydedilmiştir. Günlük aktiviteler incelendiğinde, karatavukların sabah daha aktif olduğu, öğlen aktivitelerinin azaldığı ve akşam saatlerinde yeniden arttığı belirlenmiştir. Mart ve ekim en yüksek aylık aktivitenin olduğu aylardır. Çalışmada 2349 kızılgerdanın ölçümü yapılmış ve 1589 birey halkalanmıştır. En yüksek halkalanma oranı, 2021 sonbaharda %43,9, en düşük oran ise 2022 ilkbaharda %5,7 olarak kaydedilmiştir. Aylık analizlere göre, halkalanan kızılgerdanların %56'sı ekim ayında yakalanmıştır. Saatlik analizler, sabah saatlerinde aktivitenin (%24,8) en fazla, ikindi saatlerinde ise en az (%2,4) olduğunu göstermiştir. Genç ve ergin kızılgerdanların aktivite modelleri genel olarak benzerlik göstermektedir. Çalışmada 2022 Nisan ayında halkalanan dişi bir karatavuğun 2023 Nisan ayında kuş uçuşu 1131 km mesafede olan Ukrayna'nın Zmiiv şehrinde tekrar yakalanması halkalama çalışmalarının ve araştırmanın önemini göstermektedir. Bu çalışma, karatavuk ve kızılgerdanların günlük ve mevsimlik aktivite döngülerini, halkalanma oranlarını, göç stratejilerini, popülasyon dinamiklerini ve çevresel faktörlerle ilişkilerini inceleyerek, bu türlerin korunması, yaşam alanlarının iyileştirilmesi, göç dinamiklerinin anlaşılması ve ekosistem üzerindeki etkilerinin değerlendirilmesine önemli katkılar sunmaktadır.