İstanbul' da sahipsiz kedi ve köpeklerdeki ektoparazit enfestasyonlarının yaygınlığı

Bu tez, İstanbul'daki sahipsiz kedi ve köpeklerde ektoparazit enfestasyonlarının yaygınlığını, tür kompozisyonunu ve mevsimsel, bölgesel ve demografik faktörlerle ilişkisini belirlemek amacıyla yürütülmüştür. Kasım 2021 – Ekim 2022 arasında, İstanbul Büyükşehir Belediyesi'ne bağlı hayvan bakımevlerine getirilen 600 kedi ve 600 köpek muayene edilerek, elde edilen ektoparazit örnekleri morfolojik ve istatistiksel olarak değerlendirilmiştir. Kedilerde genel enfestasyon oranı %77,5, köpeklerde ise %83 olarak belirlenmiştir. Kedilerde Ctenocephalides felis (%76,5), Ctenocephalides canis (%0,83), Ceratophyllus gallinae (%0,17), Felicola subrostratus (%1,83), Ixodes ricinus (%0,67), Rhipicephalus sanguineus (%0,33) ve Otodectes cynotis (%0,17) olmak üzere toplam yedi ektoparazit türü saptanmıştır. Köpeklerde ise Ctenocephalides canis (%59,17), Ctenocephalides felis (%20,33), Pulex irritans (%1,83), Trichodectes canis (%0,33), Linognathus setosus (%0,5), Rhipicephalus sanguineus (%24,83), Ixodes ricinus (%5,67), Haemaphysalis parva (%2,5), Rhipicephalus turanicus (%0,33), Ixodes acuminatus (%0,33), Haemaphysalis punctata (%0,17), Demodex canis (%2,83), Sarcoptes scabiei (%0,5) ve Otodectes cynotis (%0,17) olmak üzere toplam 14 farklı ektoparazit etkeni tanımlanmıştır. Buna ek olarak, kene gelişim evreleri kapsamında Rhipicephalus spp. larva (%1,5) ve nimf (%10) formları ile Haemaphysalis spp. larva ve nimf formları (%2) da izlenmiştir. Demografik değerlendirmelere göre, köpeklerde pire enfestasyonu dişi bireylerde, uyuz etkenleri ise deri lezyonu bulunanlarda anlamlı düzeyde yaygındı. Kedilerde bit enfestasyonu erkek bireylerde daha yüksek ve anlamlı bulunmuştur. Mevsimsel olarak, köpeklerde pireler sonbaharda, keneler ilkbahar-yaz döneminde artış göstermiş; uyuz etkenleri kış aylarında pik yapmıştır. Kedilerde pireler yıl boyunca benzer düzeyde izlenmiş; bitler ise ilkbahar ve kış aylarında anlamlı artış göstermiştir. Kene ve uyuz prevalansı düşük kalmış, mevsimsel fark izlenmemiştir. Bölgesel analizlerde, köpeklerde keneler Anadolu kentsel bölgede, uyuz etkenleri Avrupa yakasında daha yaygın bulunmuştur. Kedilerde yalnızca C. canis'in kırsal bölgelerde görülmesi anlamlı bulunmuştur. Enfestasyon biçimleri, köpeklerde %49,5 tekli, %31,5 çoklu; kedilerde ise %73 tekli, %2,67 çoklu olarak saptanmıştır. Elde edilen bulgular, sahipsiz kedi ve köpeklerde ektoparazit çeşitliliği ile dağılımını ortaya koyarak, veteriner halk sağlığı ve yerel yönetimlere yönelik kontrol stratejilerinin geliştirilmesine bilimsel katkı sunması beklenmektedir