İstanbul Tıp Fakültesi Pediatrik Gastroenteroloji Polikliniğinde izlenen çölyak tanılı hastalarda klinik ve laboratuar sonuçlarının takibi

Amaç: Çalışmamızda çölyak tanılı pediatrik hastaların izleminde boy, tartı SDS'leri ve antikor düzeylerinin, glütensiz diyet ile değişiminin yanı sıra demografik özelliklerinin ve enteral beslenme desteği gibi glütensiz diyete ek olarak ihtiyaç duydukları tedavi yaklaşımlarının incelenmesi amaçlanmıştır. Yöntem: İstanbul Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk Gastroenteroloji Bilim Dalı Polikliniğinde Ocak 2011- Haziran 2021 arasında, en az 1 sene takibe devam etmiş olan,73'ü kız toplamda 116 çölyak tanılı hasta çalışmaya alındı. Başvuruda ve takipte bakılan 3.ay, 6.ay, 9.ay ve son muayene tartı SDS, boy SDS, serum antikor düzeyleri hasta dosyalarından geriye dönük tarandı. Eşlik eden hastalıklar, başvuru şikayetleri, enteral beslenme desteği ihtiyacı ve intestinal biyopsi bulguları incelendi. Bulgular: Çalışma grubunun %63'ü kadındı. Çalışmaya alınma yaşı 2,5 ile 22,5 yıl arasında olup ortalama 12, tanı yaşı ortalaması ise 7 yıl olarak bulundu. Kadın hastaların %67,7'si, erkeklerin %47,4'ü diyete uyumluydu. Hastaların %25'i1-2 yıl arası (n=29), %41,4'ü 2-5 yıl arası (n=48), %33,6'si 5 yıldan fazla (n=39) kontrollerine devam etmişti. Takip süresi arttıkça diyet uyumu oranı artmıştı. Diyete tam uyumlu olanların oranı, takip süresine göre 1-2 yıl arasında %40,9, 2-5 yıl arasında %60, 5. Yıldan sonra ise %72,2 olarak saptandı. Son muayenede, 3. aya göre diyete uyumlu grubun sayısında artış, uyumsuz grupta ise azalma gözlendi. Marsh sınıflaması ile tanı yaşı, cinsiyet, semptom ve başlangıç tartı-boy SDS'si arasında istatistiksel ilişki saptanmadı. Mukozal hasar derecesi ile yüksek antikor seviyesi arasında pozitif ilişki izlendi. Bütünde ilk ve son muayeneler arasında tartı SDS için anlamsız, boy SDS için anlamlı fark (p=0,005) bulundu. 0, 3, 6, 9. ay ve son muayenelerin hepsi karşılaştırıldığında her iki parametre için anlamlı fark bulundu. Diyete uyum dikkate alındığında, GFD uyumlu ve kısmi uyumlu grupta tüm hasta grubuna göre istatistiksel anlamlı fark gözlenmezken, uyumsuz grupta ortalama tartı SDS değerinde azalma, ortalama boy SDS'de ise son muayenede yükselmenin duraklaması belirgindi. Karın ağrısı en sık semptomdu. Tartı alamama %31,9, boy kısalığı %19, her iki semptom birlikteliği %15,5 oranında gözlendi. Enteral beslenme desteği alanların (n=11), %72,7'sinin (n=8) son vizitte enteral beslenme desteğine ihtiyacı kalmamıştı. Başvuruda enteral beslenme almayan 105 kişinin ise %4,8'ine (n=5) ek beslenme ürünü başlanmıştı. Anamneze göre kısmi uyumluların %53,2'sinde (n=25) antikorun negatifleştiği yani serolojik olarak uyumlu grupta olduğu görüldü. 2 Sonuç: Çölyak hastalığı, intestinal ve sistemik semptomların yanı sıra, büyüme gelişmede geriliğe sebep olabilen kronik bir hastalıktır. Poliklinik kontrollerine düzenli devam etmenin diyete uyum konusunda olumlu etkisi görülmüştür. Öte yandan diyete uyumsuz olmanın, tartı ve boy gelişimi üzerinde olumsuz etkisi gözlenmiştir. Glütensiz diyet, çoğu çocukta enteral beslenme desteği ihtiyacını ortadan kaldırır. Kaçak yaptığını söyleyenlerin antikor değerlerindeki düzelme, bireysel olarak kabul edilebilir glüten miktarı konusunda yeni araştırmaların faydalı olabileceğini akla getirmektedir. Anahtar kelimler: pediatri, çölyak hastalığı, glüten enteropatisi, büyüme, gelişme, glütensiz diyet, tartı, boy