İstanbul Üniversitesi İstanbul Tıp Fakültesi Genel Pediatri Polikliniği'nde 2015-2018 yılları arasında değerlendirilen çocuklarda bakılmış fekal kalprotektinin ayırıcı tanıda etkinliğinin retrospektif olarak değerlendirilmesi

GİRİŞ: Fekal kalprotektin gastrointestinal inflamasyonu yansıtan, girişimsel olmayan bir belirteçtir. İnflamatuar bağırsak hastalıklarının tanı ve takibinde önemli yeri olmakla birlikte son yıllarda başka birçok hastalıkta da yüksek olabileceği gösterilmiştir. Yaşamın ilk yıllarında görece daha yüksek olan ve yaşa göre değişiklik gösteren fekal kalprotektinin çocuklarda kesin bir referans aralığı yoktur. AMAÇ: Çalışmamızda fekal kalprotektin bakılan çocukların başvuru şikayetleri, yaşa göre fekal kalprotektin sonuçları, aldıkları tanılar ve ilişkili faktörleri değerlendirmek amaçlanmıştır. Fekal kalprotektin tetkikinin ayırıcı tanıya katkısını belirlemek ve gereksiz tetkikin önüne geçmek amaçlanmıştır. Hangi durumlarda tetkikin daha anlamlı olduğunu tespit ederek gereksiz yere fekal kalprotektin bakılmasının önüne geçilebileceği düşünülmüştür. GEREÇ VE YÖNTEM:2015-2018 yılları arasında İstanbul Tıp Fakültesi Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Anabilim Dalı Genel Pediatri Polikliniği'nde değerlendirilerek fekal kalprotektin tetkiki yapılan 0-18 yaş arası 118 çocuktan 18'ine ulaşılamadı. 100 çocuğun ebeveyni ile telefonda görüşüldü. 6 çocuk kronik inflamatuar hastalık öyküsü olması, 1 çocuk batın operasyonu geçirdiği için çalışmaya dahil edilmedi. Hastane otomasyon sistemi ve ebeveynle görüşme sonucu edinilen 93 çocuğa ait bilgiler SPSS 21 programı ile analiz edildi. BULGULAR: Çocukların %48,4'ü(n=45) kız ve %51,6'sı(n=48) erkekti. Çalışmaya katılan çocukların yaş ortalaması 8,5±5,2 yıl saptandı. Çocukların %10,75'i(n=10) 1 yaş ve altında, %13,98'i (n=13) 1 ve 4 yaş arasında, %75,27'si(n=70) 4 yaş ve üzerindeydi. En sık başvuru şikayetleri karın ağrısı %40,9 (n=38), ishal %29 (n=27), %16,1(n=15) kanlı dışkılamaydı. Çocukların %78,4'ünün (n=73) başvuru şikayeti GİS ilişkili saptandı. 93 çocuğun fekal kalprotektin düzeyinin ortalaması 234,16 µg/gr (±383,99 SDS), ortanca değeri 66,00 µg/gr (IQR:30-190) olup; bir yaş ve altındaki, 1-4 yaş arasındaki, 4 yaş ve üzerindeki çocukların fekal kalprotektin ortalama değerleri sırasıyla 333,9 µg/gr; 185,4 µg/gr ve 229 µg/gr saptandı. Bir yaş ve altındaki çocuklar ile 4 yaş ve üzerindeki çocukların düzeyleri arasında anlamlı farklılık tespit edildi(p=0,043). Çocukların %58,1'inin (n=54) yeni tanı alırken, tanı alan çocukların ortalama ve ortanca fekal kalprotektin değerleri 307,7 ile 79,5 µg/gr; tanı almayan çocukların (%41,9, n=39) 132,4-57 µg/gr saptandı(p=0,066). En sık yeni tanı inflamatuar bağırsak hastalığı (%14,8, n=8) ve ailevi akdeniz ateşiydi (%12,9, n=7). İnflamatuar Bağırsak Hastalığı tanısı alanların fekal kalprotektin değeri diğer yeni tanı alanlardan yüksek saptandı(p=0,004). Gastrointestinal sistem ilişkili tanıları almış çocukların fekal kalprotektin sıra ortalamaları, gastrointestinal sistem ilişkili tanı almamış çocuklarınkinden yüksekti(p=0,003). SONUÇ: Çalışmamızdaki fekal kalprotektin sonuçları 12 ay ve altındaki çocuklarda diğer yaş gruplarına göre anlamlı olarak daha yüksek bulundu. Fekal kalprotektin yüksekliği inflamatuar bağırsak hastalığı başta olmak üzere bazı gastrointestinal sistem hastalıklarında anlamlıdır ve ancak şüphe durumunda tetkik etmenin faydalı olacağı düşünülmelidir. Literatürde belirtildiği gibi diğer hastalıklarda da fekal kalprotektin yüksekliği olabileceği çalışmamızda anlamlılığa yansımamıştır. Bu açıdan daha büyük örneklem ile çalışmaların yapılması fekal kalprotektinin kullanım yeri ve çocuk hasta grubundaki referans değerleri ile ilgili aydınlatıcı olacaktır. Anahtar Sözcükler: çocuk, fekal kalprotektin, gastrointestinal semptomlar, klinik uygulama, tanı