İstasyonlar arası yükseklik farkının GPS konum belirleme duyarlığı üzerine etkisi

GPS üç boyutlu konum ve zaman belirleme amacıyla kullanılan ve son yıllarda jeodezi dâhil hayatımızın birçok alanına girmiş bir konum belirleme sistemidir. GPS ile yatay ve düşey konum aynı anda tek bir yöntemle belirlenebilirken bu sistemi de etkileyen bazı hata kaynakları mevcuttur.Bu çalışmada uydu sinyallerinin atmosferden geçerken uğradığı bozulma ve kırılmaların yatay ve düşey konum duyarlığı üzerindeki etkisi araştırılacaktır. Bu çalışmayı yapmak için önce IGS istasyonlarına ait uygun bazlar tespit edilip, bu bazlara ait veriler internetten indirilmiştir. Daha sonra bu veriler akademik bir yazılım olan GIPSY çözüm modeli ile değerlendirilip sonuçlar Microsoft Excel ortamında düzenlenerek incelenmiştir.Tespit edilen bazlar 10?16km uzunlukta, yükseklik farkları ise 50m'den 1630m'ye kadar değişmektedir. Bu bazlar 26 adet olup 24 saat statik yöntem ile veri toplanarak elde edilmiştir.Değerlendirme üç aşamada gerçekleştirilmiştir:İlk değerlendirme, troposfer tabakasının kuzey bileşen üzerindeki etkisini araştırmak amaçlı yapılmıştır. Bunun için öncelikle 24 saatlik 26 baza ait veriler Microsoft Excel ortamında değerlendirilip ortalama bileşen değerleri ve bu değerlere ait karesel ortalama hata bulunup artan yükseklik farklarının kuzey bileşen üzerindeki etkisi incelenmiştir. Sonrasında aynı çalışma 1, 2, 3, 4, 6, 8 ve 12 saatlik veriler üzerinde uygulanıp bu veriler 24 saatlik veriler ile karşılaştırılmıştır.İkinci ve üçüncü değerlendirme, sırasıyla troposfer tabakasının doğu bileşen ile düşey bileşen üzerindeki etkisini araştırmak amaçlı yapılmıştır. Bu çalışma için ilk değerlendirmede uygulanan işlem sırası takip edilmiştir. Son olarak 1, 2, 3, 4, 6, 8 ve 12 saatlik veriler 24 saatlik veriler ile karşılaştırılmıştır.Sonuç olarak gözlem süresi azaldıkça GPS konum belirleme duyarlığının düştüğü ve bundan en çok düşey bileşenin etkilendiği gözlenmiştir. Diğer önemli bir sonuç ise baz noktaları arasında yükseklik farkı arttıkça konum belirleme duyarlığının düşey bileşen için daha da kötüleşiyor olmasıdır. Sayılan faktörler yatay bileşenleri de etkilemekte ve fakat bu etki ihmal edilecek düzeyde (<1cm) kalmaktadır.Anahtar Kelimeler: sürekli GPS uygulamaları, elipsoidal yükseklik farkı, gözlem süresinin uzunluğuna bağlı olarak GPS duyarlığı