İstenmeyen tüketim pratiği olarak israfın algı ve tutumunda kuşaklararası değişim: Nitel bir araştırma

Sanayi devrimi ile başlayan süreçte üretim çoğalmış ve maliyet azalmıştır. Bu durum toplumların tüketim alışkanlıklarında değişimlere sebebiyet vermiş kolay ulaşılabilen ürünler kıymetini yitirmiş, toplumların ihtiyaç odaklı değil istek odaklı tüketim tercihlerinde bulunmalarına sebep olmuştur. Bu süreçte sistemin her iki ögesi olan üretici ve tüketici memnun olmuştur fakat geldiğimiz süreçte dikkatten kaçan önemli bir husus olduğu görülmüştür. Kaynaklar sınırlı istekler sınırsızdır ve bilinçsizce yapılan üretim ve tüketim ciddi kaynak israfına sebep olmaktadır. Kaynakların etkili bir şekilde kullanılmaması bir takım sosyal ve çevresel sorunlara sebep olmuştur. Artan problemlere sürdürülebilirlik kapsamında çözüm önerileri sunulmuş bu kapsamda birçok proje ortaya konulmuştur. Problem ne kadar çok görünür hale gelirse çözüm de o kadar ihtiyaca dönüşür düsturunca, yapılan bu çalışmalar incelenmiş, bu kapsamda ebeveynler ve 18-25 yaş aralığındaki gençlerin israf algıları ve tüketim anlayışları fenomenolojik yöntemle yapılan derinlemesine mülakatla ortaya konulmaya çalışılmıştır. İsraf algısının şekillendirilmesin de gençlerin ve ebeveynlerin rolleri üzerinde durularak bu algının toplumsal etkileri ve olası çözüm yolları tartışılmıştır. Bu araştırma nitel araştırma kapsamında olgu-bilim deseniyle tasarlanmıştır. Araştırmanın çalışma grubunu, Ankara il merkezinde yaşayan 14 kişi oluşturmaktadır. Araştırma 15 Şubat 2024- 15 Nisan 2024 tarihleri arasında gerçekleştirilmiştir. Bu araştırmadaki katılımcılar fenomenolojik araştırmanın gerektirdiği gibi amaçlı örneklem seçme yöntemine göre belirlenmiştir. Araştırmada amaçlı örneklem türlerinden biri olan ölçüt örneklemeden yararlanılmıştır. Araştırmanın bu genel amacı çerçevesinde bilgi toplayabilmek için yarı yapılandırılmış bir adet görüşme formu, veri toplama aracı olarak kullanılmıştır. Veriler ise içerik analizi ile tamamlanmıştır. Anahtar Kelimeler: Üretim, Tüketim, İsraf, İsraf Algısı, Tüketim Anlayışı,