İstiğfar kavramı ve Nesâî'nin 'Amelü'l-Yevm Ve'l-Leyle'si ile Nevevî'nin "Ezkâr" adlı eserlerinin istiğfar bölümlerinin karşılaştırılması

İslam dini, insanı hedef alarak hayatı boyunca her an yaradılış gayesine uygun seçimler yapmaya yönlendirmekte ve davranışlarındaki iç ve dış, görünen ve görünmeyen tüm alana nüfuz etmektedir. Dinimiz bu hususta yaşam boyu uygulanabilir pratik çözümler sunmaktadır. Sadece kitap gönderip bırakmadan, güzel ahlakı ile örnek alacağımız insan modeli olan Rasûlü ile yaşama imkânı vererek onun gibi olmamızı istemektedir. Onun hayatını incelediğimizde bir ömrün en verimli şekilde nasıl ibadete dönüştürüldüğünü görmekteyiz. Tezimizin konusu olan istiğfar penceresinden baktığımızda, her işe dua ile başlaması, her durumda dua ve zikre yer vermesi, günahsız olmasına rağmen istiğfarı dilinden düşürmemesi ve bizlere birçok defa tavsiye etmesi, istiğfar duasının önemine dikkatimizi çekmektedir. Dua kulluğun özü, istiğfar ise duanın özüdür. Bunun farkında olan âlimlerin yazdığı kitaplardan iki tanesi olarak ele alınan 'Amelü'l-Yevm ve'l Leyle ve el-Ezkâr'ın istiğfar ile ilgili bölümleri bu çalışmada değerlendirilmektedir. İlk bölümde istiğfar, tüm ilgili kavramlar çerçevesinde incelenerek Kur'an'da, Hadiste, Tasavvuf geleneğinde ve İslam Edebiyatı ile Türk Edebiyatındaki yerine dikkat çekilmeye çalışılmaktadır. İkinci bölümde İmam Nevevî ile İmam Nesâî hakkında bilgi verilerek meydana getirdikleri eserlerine kısaca değinilmektedir. Devamında el-Ezkâr ve 'ʿAmelü'l-Yevm ve'l-Leyle adlı kitaplar tanıtılmaktadır. Üçüncü bölümde ise bu eserlerdeki istiğfar lafzını içeren tüm hadis-i şerifler toplanmakta ve iki eserin birçok açıdan karşılaştırması ve değerlendirmesi yapılmaktadır. İki eser de Peygamberimizin günlük yaşamında kullandığı zikir ve duaları tek kaynakta toparlayan çalışmalardır ancak kitapların düzeni ve planlanması konularında birçok farklılıklar mevcuttur. Bu farklılıklar karşılaştırma bölümünde ayrıntılı incelenmektedir. Çalışmamızın kapsamında istiğfarın ilk insanla başlayan tarihi derinliğinin manası ve etki alanı ile hayatımıza yansıyan tarafına dikkat çekilmeye çalışılmış ve bu konuda farkındalık sağlamak amaçlanmıştır. Kavram, İslam dininde dönemlerinde otorite sayılmış âlimlerin eserlerinin penceresinden, ilgili hadis-i şerifler üzerinden açıklanmaktadır. İki farklı dönemde yaşamış İmam Nevevî ve İmam Nesâî'nin kitaplarını da istiğfar kavramı üzerinden karşılaştırıp değerlendirirken dönemsel, bilimsel ve kişisel farklılıklara dikkat çekilmektedir. Anahtar Kelimeler: Hadis, İstiğfar, Tevbe, Dua, Zikir, Mağfiret.