İşverenin yönetim hakkının kötüye kullanılması

İşverenin vereceği talimatlarla işin görülmesini ve işçilerin davranışlarını düzenleyebilme hakkı olarak tanımlanan yönetim hakkı, İş Hukukunun özel kaynakları arasında son sırada bulunmaktadır. Bu hak özel kaynaklarda bir boşluk olması halinde ya da işverenin takdirine bırakılan durumlarda kullanılabilir. İş hukukunu temel amacı, işverenin otoritesi altında ve ona bağımlı olarak çalışan, bu nedenle de işçi ile işveren arasındaki menfaat dengesinde daha güçsüz durumda olan işçinin, başta kişiliği olmak üzere tüm haklarının korunması olup, bu amaç işverenin yönetim hakkının sınırlanması zorunluluğunu doğurmaktadır. İşverenin yönetim hakkı öncelikle kendisinden önce gelen resmi ve özel tüm iş hukuku kaynaklarının sınırlamasına tabidir. Yönetim hakkının diğer sınırlamaları ise; yönetim hakkının amacı, işçinin kişilik hakları, eşitlik ve ölçülülük ilkeleri ile dürüstlük kuralı ve hakkın kötüye kullanılması yasağıdır. İşverenin yönetim hakkının hukuki dayanağı olan Türk Borçlar Kanununun 399. maddesi gereği işverenin yönetim hakkı ile işçinin itaat borcunun temel sınırı dürüstlük kuralıdır. Yönetim hakkının dürüstlük kuralına aykırı olarak kullanılması ise, şartları oluştuğu takdirde yönetim hakkının kötüye kullanılmasıdır. Bu durumda ise hakkın kötüye kullanılmasının sonuçlarının yani yaptırımınının belirlenmesi gerekmektedir. İşverenin yönetim hakkını kötüye kullanmasına maruz kalan işçinin bu kapsamda; iş sözleşmesini haklı sebeple feshetme, kendisi feshe maruz kalmışsa ve koşulları varsa işe iade davası açma, fesih nedeniyle yoksun kaldığı haklarını talep etme, maddi-manevi tazminat, kötüye kullanmanın kapsamına bağlı olarak sendikal, ayrımcılık tazminatı talep etme gibi hakları bulunurken, işveren de bu kötüye kullanma nedeniyle idari, cezai ve hukuki yaptırımlara muhatap olacaktır. Anahtar Kelimeler: İşverenin yönetim hakkı, dürüstlük kuralı, hakkın kötüye kullanılması yasağı, genel iş koşulu