İşyerlerindeki sanal kaytarmanın kurumsal ve bireysel değişkenler açısından kişilerarası davranış kuramı bağlamında incelenmesi

Çalışanların iş saatlerinde çalışmak yerine, bilgi ve iletişim teknolojileriyle zaman geçirmeleri ve kişisel işleriyle meşgul olmaları sanal kaytarma olarak adlandırılmaktadır. Bu tür etkinlikler çalışanların ana iş görevlerini yerine getirmelerini ve tamamlamalarını engellediği için zamanın verimsiz kullanımını oluşturmaktadır. Kimi görüşlerde ise sanal kaytarma davranışları çalışanların stresinin atmalarına ve yenilenmelerine yardımcı olarak verimliliklerini yükseltmektedir. Bu çalışmanın amacı, Kişilerarası Davranış Kuramı bağlamında kurumsal ve bireysel bazı değişkenlerin sanal kaytarma ile ilişkisini incelemektir. Karma yöntem ile açımlayıcı sıralı modelde desenlenen araştırmada, 240 kişiden Sanal Kaytarma Davranışları Ölçeği ile nicel veriler toplanmış; sonrasında bu sonuçlardan da yararlanarak görüşme soruları oluşturulmuş ve 20 kişiden nitel veriler toplanmıştır. Toplanan veriler yapısal eşitlik modellemesi, regresyon, ANOVA ve MANOVA gibi tekniklerle analiz edilmiştir. Araştırma sonuçlarına göre; çalışanların sanal kaytarma ceza ve yararlarına ilişkin algıları sanal kaytarmaya yönelik tutumlarını olumlu etkilemektedir. Sanal kaytarmaya yönelik olumlu duyguları ve sosyal faktörler de sanal kaytarma niyetini olumlu etkilemektedir. Sosyal faktörler; roller, kurallar ve benlik kavramı ile olumlu ilişkiye sahiptir. Alışkanlık ve sanal kaytarma niyeti, çalışanların sanal kaytarma davranışlarını artırmaktadır. Sanal kaytarma davranışlarının içinde en çok başvurulan davranışlar mesajlaşma ve haber okuma olarak görülmektedir. Bu davranışların ve araştırma modelinde yer alan yapıların, çalışanların demografik özellikleriyle ilişkileri incelendiğinde, değişen düzeylerde anlamlı ve anlamsız sonuçlar bulunmuştur.