Önlem alma zamanı mı(?): Kriz tahminlemede hatanın en aza indirgenmesi

Bu tez çalışması, para, bankacılık ve borç krizlerini tahminlemek için erken uyarı sistemleri kurmayı ve kriz politikalarından doğan kaybı en aza indirmek üzere, ekonominin durumunu sakin, kriz öncesi veya kriz sonrası dönemleri olarak tanımlamak için kullanılacak olasılık tahminlerine uygulanacak en uygun eşik değerini tespit etmeyi amaçlamaktadır. Erken uyarı sistemleri ile kriz tahminlemede ekonomide kayıp oluşturacak iki olası sebep vardır: Kriz kaçırma ve yanlış uyarı. Bu sebepler, sırasıyla Tip-1 ve Tip-2 hatalar olarak adlandırılır. Bu çalışmada, ekonominin durumunu tahminleyen bir erken uyarı sistemi kurulduktan sonra, sistemde, bu belirtilen hatalardan kaynaklanan kaybı hesaplamak için bir "kayıp fonksiyonu" tanımlanmaktadır. Bu kayıp fonksiyonu, politika yapıcıyı dışsal bir karar alıcı olarak kabul eder. Bu çalışma, sadece kriz tahminleme için bir erken uyarı sistemi kurmakla kalmamakta, aynı zamanda, hem gelişmiş, hem de gelişmekte olan ülkelerde politika yapıcıya en uygun erken uyarı sistemini kurabilmek için tahminlemede kullanılacak en uygun eşik değerini sağlamaktadır. Çalışmada kullanılan veriler, Dünya Bankası, Uluslararası Para Fonu (IMF) ve Ekonomik Kalkınma ve İşbirliği Örgütü (OECD) veritabanlarından alınmıştır ve 1980 - 2012 yılları arasını kapsamaktadır. Kriz tahminlemede 'Çok Terimli Lojistik Regresyon' tekniği kullanılmıştır. Bir avantaj olarak, bu yöntem, "kriz sonrasi sapma" problemini önlemektedir. Analizin sağlamlığı, bu şekilde geliştirilmektedir. Regresyon analizi, t'nin şimdiki yılı belirttiği durumda, 't-1, t, t+1' ve 't, t+1, t+2' şeklinde iki farklı zaman penceresi için koşturulmuştur. %20 eşik değeri ile sistem 't-1, t, t+1' zaman penceresi için, krizleri %60 başarıyla tahmin ederken, aynı eşik değerinde 't, t+1, t+2' zaman penceresi için başarı oranı %92'ye yükselmektedir. Hata fonksiyonu hesaplanırken, tahminlemede kullanılan eşik değeri 0.01'den 1'e kadar eşit aralıklarla değiştirilmiştir. Literatüre dayanarak, politika yapıcının "bağıl risk savma" (?) parametresi için 0.2, 0.5 ve 0.8 olmak üzere 3 farklı değer kullanılmıştır. Çalışma sonuçlarına göre, kayıp fonksiyonunun en düşük değeri, her iki zaman penceresi için de, bağıl risk savmanın en yüksek, eşik değerinin en düşük olduğu durumlarda elde edilmektedir. Sonuçlara dayanarak, politika önerisi için şu genelleme yapılabilir: Politika yapıcılar, kriz kaçırmanın bedelini daha fazla önemsemeli ve erken uyarı sisteminde oluşabilecek hatalardan kaynaklı ekonomik kayıpları en aza indirebilmek için eşik değerini düşük tutmaya çalışmalıdır. Anahtar Kelimeler: Erken Uyarı Sistemleri, Para Krizleri, Bankacılık Krizleri, Borç Krizleri, Kriz Sonrası Sapma, ÇokTerimli Regresyon, Eşik Değeri, KayıpFonksiyonu, İdeal Erken Uyarı Sistemi, Kriz Kaçırma, Yanlış Uyarı Yollama, Yanlış Uyarı