İyi ve kötü kontrollü tip 2 diabetes mellitus'lu hastalarda total antioksidan status (TAS), total oksidan status (TOS) düzeyleri ve metabolik parametrelerin değerlendirilmesi

Diyabet yaşadığımız yüzyılın en önemli sağlık sorunlarından biri olarak kabul edilmektedir. Diyabetli sayısının her geçen gün artması, diyabetle ilişkili sağlık sorunlarının toplum sağlığını ve ülke ekonomilerini ciddi derecede etkilemesi bu düşünceyi desteklemektedir. Diyabet ve komplikasyonları gelişiminde serbest oksijen radikalleri ile antioksidan sistem arasındaki denge önemli rol oynamaktadır. Dr. Erel tarafından yeni bir kalorimetrik ölçüm tekniğiyle genel antioksidan seviyeyi tespit etmek amacıyla total antioksidan status (TAS) kiti ve genel oksidan seviyeleri tespit etmek amacıyla total oksidan status (TOS) kiti geliştirilmiştir. Bu çalışmada iyi kontrollü tip 2 diyabetli hastalardaki TAS ve TOS düzeyleri ile metabolik parametreleri kötü kontrollü tip 2 diyabetli hastalardaki TAS ve TOS düzeyleri ile metabolik parametrelerle karşılaştırmayı amaçladık. Üniversitemiz hastanesi İç Hastalıkları polikliniklerine Mart 2019 ile Eylül 2019 tarihleri arasında tip 2 diyabet teşhisiyle başvuran kötü ve iyi kontrollü hastalar çalışmaya dahil edildi. Demografik veriler ve antropometrik ölçümler, tansiyon ve nabız verileri, TAS-TOS sonuçları, metabolik parametreler, böbrek ve karaciğer fonksiyon testleri, tam kan ve anemi parametreleri, diyabetin mikrovasküler ve makrovasküler komplikasyonları varlığı, tedaviye uyum, diyet ve egzersiz alışkanlıkları kaydedildi. İyi ve kötü kontrollü tip 2 diyabetik hastaların verileri karşılaştırıldı. Çalışmaya 96 kötü diyabetik kontrollü ve 43 iyi diyabetik kontrollü olmak üzere toplam 139 hasta alındı. Demografik veriler ve antropometrik ölçümler açısından her iki grup arasında fark izlenmedi. Kötü kontrollü tip 2 diyabet grubunda ortalama HbA1c %9.1 ve açlık kan glukozu 169 mg/dL iken iyi kontrollü tip 2 diyabet grubunda ortanca HbA1c %6.4 ve açlık kan glukozu 113 mg/dL olup glisemi kontrolü açısından gruplar arasında belirgin fark mevcuttur (HbA1c için p<0.001; açlık kan glukozu için p<0.001). Çalışmamızda TOS düzeyi kötü kontrollü tip 2 diyabetlilerde iyi kontrollü tip 2 diyabetiklere kıyasla belirgin yüksek (p=0.002), TAS düzeyi ise belirgin düşük saptandı (p<0.001). Kötü kontrollü tip 2 diyabetiklerin %47.9'unda ve iyi kontrollü tip 2 DM hastalarının %27.9'unda mikrovasküler komplikasyon varlığı saptandı (p=0.027). Alt grup analizinde ise retinopati, nefropati ve nöropati sıklığı açısından iyi ve kötü kontrollü diyabetikler arasında anlamlı fark izlenmedi. Kötü kontrollü tip 2 diyabet hastalarının %17.7'sinde makrovasküler komplikasyon varlığı saptanırken, iyi kontrollü tip 2 diyabet grubunda bu oran %14 olarak tespit edildi ve gruplar arasında istatistiksel anlamlı fark izlenmedi. İyi kontrollü ve kötü kontrollü diyabetiklerde diyet uyumu sırasıyla %58.1 ve %34.4 olarak saptandı (p=0.027). Kötü kontrollü diyabetik bireylerde oksidatif sistemdeki oksidan– antioksidan dengesinde oksidasyon lehine bozulma olup mikrovasküler komplikasyon gelişiminde oksidatif stresin rolü olduğu düşünülmektedir. Tip 2 DM hastalarında TOS düzeyleri mikrovasküler komplikasyon ve morbidite için prediktif bir test olarak kullanılabilir. TAS düzeyi 1.37 mmol Trolox Eq/L'nin üzerinde olduğunda %74 sensitivite ve %53 spesifite ile iyi diyabetik kontrolü öngörmektedir. TOS düzeyi ise 3.97 μmol H2O2 Eq/L'nin üzerinde olduğunda %60 sensitivite ve %53 spesifite ile kötü diyabetik kontrolü öngörmektedir. Anahtar Kelimeler: Antioksidan, Diyabet komplikasyonları, HbA1c, Mikrovasküler Komplikasyonlar, Oksidant, Tip 2 Diabetes Mellitus