İzmir il merkezindeki 13-60 ay arası çocukların kitle iletişim araçlarını kullanma prevalansının belirlenmesi

Okul öncesi dönem çocuğun gelişiminin hızlı ve öğrenme kapasitesinin en yüksek olduğu, dıştan gelebilecek etkilere karşı da en savunmasız olduğu dönemdir. Bu özellikler dikkate alındığında, çocuğun kapasitesinin en üst seviyeye çıkarılması ve yaşamında başarılı olabilmesi, bu dönemin sağlıklı aynı zamanda bilinçli bir şekilde geçirmesine bağlıdır. Televizyon, tablet ve akıllı telefon uygunsuz kullanımlarında olumsuz sonuçlara neden olabilmekte, çocuk ve ergenlerin beden ve ruh sağlığını etkilemektedir. En önemli sorunların başında şiddet ve agresif davranışlar, okul başarısında düşme, öğrenme güçlüğü, cinsel davranış sorunları, gece korkuları, anksiyete, depresyon, uyku düzensizlikleri, yeme bozuklukları ve obezite gelmektedir. Amerikan Pediatri Akademisi (AAP) 2 yaş altı çocukların hiçbir şekilde ekranla tanışmaması gerektiğini belirtirken, 2 yaşın üzerinde günde 2 saat üstünde maruziyeti önermemektedir. Çalışmamızın amacı İzmir il merkezinde 13-60 ay arası çocukların kitle iletişim araçlarını (TV, tablet, akıllı telefon) kullanma prevalansı ve ilişkili risk faktörlerinin saptanmasıdır. Bu araştırma kesitsel tanımlayıcı bir çalışmadır. Çalışma; İzmir il merkez ilçelerinin her birinden rastgele örneklem yöntemiyle belirlenen 12 Aile Sağlığı Merkezi (ASM)'nde, 2-31 Ocak 2018 ve 1-31 Mart 2018 tarihleri arasında, çeşitli nedenlerle ASM'de bulunan 13-60 ay arası çocukları olan 1112 ebeveyn ile yüz yüze görüşülerek tamamlanmıştır. Araştırmacı tarafından mevcut literatürlerden yararlanılarak hazırlanan anket, çocuklar ve ailelerinin sosyodemografik özellikleri, televizyon, tablet ve akıllı telefon kullanım durumları ilgili toplam 62 sorudan oluşmaktaydı. Çocukların 2 saat üzerinde hafta içi ekran kullanma prevalansları televizyon %45,4, tablet %14,4, akıllı telefon %10,6 olarak saptandı. Hafta sonu bu oranlar daha fazlaydı. Çocuğun ekran süresini arttıran faktörler olarak çocuğun yaşı, ebeveyn televizyon kullanım süresi, kendi ekranına sahip olması belirlenirken; ebeveyn eğitim düzeyi, aile tarafından ekran kullanımının denetlenip kısıtlaması, doktor tarafından bilgilendirilmesi ise azaltan faktörler olarak saptandı (p<0,05). Çocuğun cinsiyeti, kardeş sayısı, ekonomik durum, ebeveyn yaşı, aile tipi, gündüz bakım veren kişi ile ekran süresi arasında istatistiksel anlamlı bir ilişki saptanmadı. Çalışmamızın sonuçları 13-60 ay çocukların yaşlarına göre önerilen sürelerin üzerinde ekran kullandığını göstermiştir. Çocuklar ile ebeveynlerinin ekran süreleri arasındaki güçlü pozitif ilişki nedeniyle ebeveynler bu konuda rol model olmalarının önemi konusunda bilgilendirilmelidir. Hekimler konu hakkındaki danışmanlıklarının önemini akıllarında tutmalıdırlar.