İzmir metropolünde kentsel çevre analizi (Kent ekolojisi) çalışması: Torbalı örneği

Kentler, insan topluluklarının yoğun olarak yaşadığı alandır. Günümüzde, insanın çevre üzerindeki etkisi kentsel alanlarda üst seviyeye çıkmaktadır. Kent ekosistemi ile doğal ekosistem birbiri ile sürekli etkileşim halindedir. Üzerinde önemle durulması gereken konu, doğal ortamın bu ilişkiden nasıl etkilenmekte olduğudur. Bu çalışmada, Torbalı kentinin ekolojik durumunu inceleyerek bazı durumlarda İzmir kenti ile karşılaştırarak, Torbalı kentinin tarihçesine bakıp, kentleşme süresinde nasıl gibi değişmelere uğradığını değerlendirmeye çalışacaktır. Bu değerlendirmelerde İzmir'in metropoleşme sürecinde Torbalı ile İzmir'in birbirin etkileyerek büyüdüğünü daha iyi görebilmek için ilçenin sadece coğrafya değil, tarihi, ekonomi, sosyal bilimlerin belgelerinide başurulmuştur. Bugüne kadar yapılan kentsel ekoloji çalışmalarında, coğrafi faktörlerin pek dikkate alınmamış olması, bu çalışmayı diğer çalışmalardan ayıran özellik olmuştur. Çalışma alanı olarak seçilen Torbalı, nüfus başlangıçta düşük olmasına rağmen etrafı tarla alanları ile sanayi bölgeleri ile çevrelenmiş durumdadır. Bu durum ilerideki dönemlerde kentin ilerlemesi açısından çok büyük avantaj sağlamıştır. Özellikle sanayi alanındaki gelişmeler Torbalı ve İzmir'in sosyal, ekonomik bağlantını güçlendirmiştir. Tez çalışmasında, alanın ekolojik özelliklerini oluşturan doğal ve sosyo-ekonomik coğrafya özellikleri ayrıntılı şekilde ele alınmıştır. Çalışma alanı olan Torbalı kentini her bir mahallelerini ayırarak, kentsel çevre analizi ve kentsel alanı riskler, riskleri kentin topoğtafik verilerine ve belediye tarafından alınan verilere dayandıralar incelenmiştir. Yapılan çalışma ile, Torbalıda kentsel alan yerleşiminin bazı ekolojik sorunlar ortaya çıkardığı görülmüştür. Bunlardan en önemlisi; yeşil alanlar ve parklar kentin merkezinde toplandığı, bununla birlikte kent sanayi kenarında tesisleri ve tarım alanları olduğu görünmektedir. Yeşil alanların ve parkların eksikliği kent ekolojisini kötü etkilemeyle birlikte kent sadece merkez yerleşimlerinde de ibaret değildir. Sonuç olarak, Torbalı kentini ekolojik uyumun sürdürebilmesi için, kent içi ve kent kenarındaki arazini kullanım planlarında, yeşil alanın önemi göz önüne alınmalıdır. Son yıllarda Torbalı belediyesi, farklı disiplinlerden uzman kişilerin görüşlerine ve kamuayınının düşündüklerini dikata almayı başlamış ve kent halkının yaşam ortamını yükseltmeye çalışmaktadır. Anahtar kelimeler: İnsan ekolojisi, Kentsel ekoloji, Kentsel çevre Analizi, İzmir, Torbalı.