Jeopolitik risk endeski ile insani gelişmişlik endeksi arasındaki ilişkinin Türkiye örneğinde incelenmesi

Anadolu yardım adası, dünya tarihi incelendiğinde sadece güçlü devletlerin hakimiyet sağlayabildikleri, askeri siyasi ekonomik, doğal enerji kaynaklarına ve ticaret yollarına yakınlığı ve kültürel özellikleri ile ender rastlanan bir bölgedir. Bu çalışmanın amacı, Türkiye özelinde jeopolitik risk endeksi ile insani gelişme endeksi arasındaki nedensellik ilişkisini ortaya koymaktır. Ekonometrik analiz için; bağımsız değişken olarak, Dario Caldara ve Matte Iacovilello tarafından oluşturulan jeopolitik risk endeksi, bağımlı değişken olarak ise UNDP tarafından yayınlanan insani gelişme endeksi verileri Türkiye açısından 1990 ile 2019 yıllarına ait yıllık veriler kullanılarak analiz gerçekleştirilmiştir. Değişkenler üzerinde uygulanan Toda Yamamoto nedensellik testi sonucunda jeopolitik risk endeksi ile insani gelişme endeksi arasında istatistiksel olarak anlamlı çift yönlü nedensellik ilişkisi tespit edilmiştir.