Jinekolojik kanserli kadınlara verilen öz bakım eğitiminin öz bakım gücüne ve semptom kontrolüne etkisi

Araştırma, jinekolojik kanserli kadınlara verilen öz bakım eğitiminin öz bakım gücü ve semptom kontrolüne etkisini belirlemek amacıyla; ön test son test kontrol gruplu girişimsel nitelikte yapılmıştır. Araştırma, bir üniversite hastanesinin jinekoloji servisinde Kasım 2019- Temmuz 2021 tarihleri arasında yürütülmüştür. Araştırmanın örneklemini, belirtilen tarihler arasında jinekoloji servisine kemoterapi (KT) almak için başvuran ve araştırma katılım kriterlerine uyan 30 deney, 30 kontrol olmak üzere toplam 60 jinekolojik kanserli hasta oluşturmuştur. Verilerin toplanmasında 'Kişisel Bilgi Formu', 'Öz Bakım Gücü Ölçeği (ÖBGÖ)', 'Edmonton Semptom Tanılama Ölçeği (ESTÖ)' ve "Doğu Kooperatif Onkoloji Grubu Performans Skoru (ECOG PS)" kullanılmıştır. Verilerin değerlendirilmesinde, yüzdelik dağılımlar, aritmetik ortalama, standart sapma, Ki-kare testi, Mann-Whitney-U testi, t test, Pearson ve Spearman korelasyon katsayısı kullanılmıştır. Araştırmada deney grubundaki hastaların ön test ÖBGÖ puan ortalamasının 115,03±15,85; son test puan ortalamasının 125,80±10,79 olduğu bulunmuştur. Kontrol grubundakilerin ön test 115,03±14,38, son test 122,83±10,35 olduğu belirlenmiştir. Gruplar arasında ön test ve son test ÖBGÖ puanları açısından istatistiksel olarak anlamlı farklılık bulunamazken (p>0,05), grupiçi OBGÖ puanları açısından istatistiksel olarak anlamlı farklılık bulunmuştur (p<0.05). Deney ve kontrol grubundaki hastaların 1. Kür KT sonrası sadece ESTÖ uykusuzluk puan ortalamaları arasında istatistiksel olarak anlamlı farklılık bulunmuştur (p<0.05). 6. kür KT sonrası deney grubunun ESTÖ yorgunluk, bulantı, uykusuzluk, cilt/tırnaklarda değişiklik, ellerde uyuşma semptom puan ortalamalarının kontrol grubuna göre daha düşük olduğu ancak aradaki farkın istatistiksel olarak anlamsız olduğu bulunmuştur. 6. Kür KT sonrası deney ve kontrol grubu ESTÖ ağrı, kendini iyi hissetme ve nefes darlığı puan ortalamaları arasında istatistiksel olarak anlamlı farklılık bulunmuştur (p<0.05). Kontrol grubundaki hastaların 6.kür KT sonrası ÖBGÖ puanları ile sadece ESTÖ uykusuzluk puanları arasında negatif yönde, zayıf derecede ve istatistiksel olarak anlamlı ilişki tespit edilmiştir (r=-0,402; p=0,028). Araştırmada; kemoterapi alan jinekolojik kanserli hastalara verilen eğitimin öz bakım gücünü arttırdığı ve kemoterapiye bağlı oluşan yorgunluk, bulantı, uykusuzluk, cilt/tırnaklarda değişiklik ve ellerde uyuşma semptomlarını azalttığı bulunmuştur.