Jön Türk matbuatında propaganda (1895-1902)

31 Ağustos 1876'da tahta çıkan Sultan II. Abdülhamid'in iktidarına karşı en önemli siyasî muhalefet grubunu Jön Türkler oluşturmuştur. Osmanlı Devleti'nin felâketini engelleyecek formülün meşrutî yönetim olduğunu ileri süren Jön Türkler, bu uğurda karşılarında en büyük engel olarak II. Abdülhamid'i görmüşler ve onun yönetimine son vermek için etkin muhalefete girişmişlerdir. Bu çalışmada, Osmânlı İttihâd ve Terakki Cemiyeti adı altında birleşen Jön Türklerin 1895-1902 yılları arasında çıkardıkları gazetelerde, yazdıkları risalelerde ve beyannamelerde Osmanlı toplumunu kendi fikirleri doğrultusunda etkilemek ve yönlendirmek için yaptıkları propaganda faaliyetleri ile ihtilâl çağrıları incelenmektedir. Jön Türk matbuatında propaganda söylemlerine bağlı olarak ihtilâl çağrıları da yoğun şekilde görülmektedir. Propaganda faaliyetlerinin tamamlayıcısı konumundaki ihtilâl çağrılarıyla da hedefledikleri sonuca ulaşmaya çalışmaktadır. Dolayısıyla çalışmanın kapsamı propaganda ile sınırlandırılmamış, buna bağlı olarak ihtilâl başlıkları da dâhil edilmiştir. Basın-yayın faaliyetlerinde iç ve dış siyasî olayların, sosyal ve ekonomik tabanlı gelişmelerin Jön Türkler tarafından birer propaganda aracı olarak kullanılmaları çalışmanın ana boyutunu oluşturacaktır. Matbuat üzerinden toplumu kitle hâlinde harekete yönlendirerek II. Abdülhamid iktidarına karşı ihtilâl meydana getirme çağrıları da değerlendirilecektir. Jön Türklerin 1895-1902 yılları arasında yaptıkları basın-yayın faaliyetleri II. Abdülhamid-Jön Türkler, diğer bir deyişle iktidar-muhalefet ilişkisi bağlamında propaganda ve ihtilâl eksenli olarak ele alınacaktır. Çizilen sınırlar çerçevesinde oluşturulan bu çalışmayla II. Abdülhamid iktidarına karşı Jön Türk muhalefetinin kapsamının ve içeriğinin daha iyi anlaşılmasına katkı sağlanacak, ayrıca II. Abdülhamid dönemi de belirtilen zaman aralığı ekseninde bir bütün olarak ele alınacaktır. Böylece II. Abdülhamid-Jön Türkler ilişkisine yeni bir boyut kazandırılacaktır. Anahtar Kelimeler: II. Abdülhamid, Jön Türkler, Muhalefet, Propaganda, İmaj