Kâdî Abdülcebbar'ın hadis anlayışı

İslam dininin en temel iki kaynağından birisi hiç şüphesiz hadislerdir. Dolayısıyla bu dinin doğru anlaşılması ve yaşanması da hadislerin doğru bir şekilde anlaşılmasına bağlıdır. Hadisleri anlamada, kavramada, yorumlamada ve değişik hadis türlerine yaklaşımda farklı mezhepler, ekoller ve âlimler çeşitli görüşler, bakış açıları ve metotlar geliştirmişlerdir. Bu farklı bakış açıları fıkhî ve i'tikâdî birçok ihtilafın menşei olmuştur. Bundan dolayı bu bakış açılarının net olarak ortaya konulması ve idrak edilmesi hadislerin doğru bir şekilde telakki edilmesi noktasında önem arz etmektedir. Biz de bu tezimizde Mu'tezile mezhebinin en önemli şeyhleri arasında gösterilen Kâdî Abdülcebbâr'ın hadis anlayışını ortaya koymaya çalıştık. Kâdî Abdülcebbâr Mu'tezile mezhebinin Basra ekolunun son büyük temsilcilerindendir. Kendisinin bir Mu'tezilî olması yönüyle daha çok kelam ve tefsir alanlarında temayüz etmiştir. Ancak Kâdî hadis alanında da önemli çalışmalar yapmıştır. el-Emâlî adında bir de hadis kitabı vardır. Hadisleri anlama ve yorumlamada Mu'tezilî olması sebebiyle aklı ön plana almakla hadisçilerden farklı bir yol izlemiştir. Onun bir kelamcı olması da hadisçilerin aksine hadislerin senedlerinden çok metinleriyle ilgilenmesine sebep olmuştur. Onun hadislere Mu'tezilî bir kelamcı nazarıyla baktığını, hadisleri anlama ve yorumlamada da özgün bir bakış açısına sahip olduğunu ve aynı zamanda bu sahada da önemli katkıları olduğunu söyleyebiliriz.