Kadınların dinî gruplara yönelim nedenleri ve dinî grupların psiko-sosyal ve dinî/manevî etkileri

Bu araştırmanın amacı, kadınların dinî gruplara yönelim nedenleri ile birlikte dinî grupların psiko sosyal, dinî ve manevî etkisini tespit etmektir. Bu çalışmada, nitel araştırma yöntemlerinden biri olan yarı yapılandırılmış mülakat tekniği kullanılmıştır. Araştırma, İstanbul'da yaşayan farklı dinî gruplara mensup 50 kadın katılımcı üzerinden yürütülmüştür. Her bir gruptan 10 katılımcı olmak üzere 5 farklı dinî grup seçilmiştir. Bu gruplar; Gülen cemaati, Menzil tarikatı, İsmailağa cemaati, Süleyman Efendi cemaati ve Rıfaî tarikatıdır. Araştırmamızda, dinî gruba yönelme nedeni başlığı altında psikolojik nedenler, dinî/manevî nedenler ve sosyal nedenler; katılma nedeni kısmında kişisel, dinî ve manevî nedenler; bağlanma nedeni başlığında ise gruptan ayrılma kaygısı, dinî sohbetler ve liderinin önemi katılımcıların görüşlerine dayalı olarak değerlendirilmiştir. Dinî grupların psikososyal, dinî ve manevî etkisi başlığında ise dinî grubun psikolojik açıdan etkisi, dindarlık üzerindeki etkisi, manevî ve ahlakî değerlere etkisi, sosyal hayata etkisi ile İslam'da kadın ile ilgili algıya etkisi incelenmiştir. Ayrıca dinî gruba yönelik eleştiriler ele alınmıştır. Araştırma bulguları, psikososyal, dinî ve manevî etkenler çerçevesinde yorumlanmıştır. Dinî gruba yönelme, katılma ve bağlılıkta ağırlıklı olarak psiko sosyal, dinî ve manevî nedenlerin ön planda olduğu görülmüştür. Kadınlar, çoğunlukla sosyal nedenlerden ötürü yöneldikleri bu tür gruplarda, dinî ve manevî bir ortamda bulunup inançlarını daha iyi öğrenmek ve yaşamak; bu sayede aradığı maneviyatı bulmak, Allah'ın rızasını kazanmak, tebliğ etmek, insanlara yardım etmek; sosyal ve psikolojik problemlerden uzaklaşmak, dinî lideri manevi rehber edinmek, grup ortamlarında sosyalleşmek gibi nedenlerden ötürü bulunmaktadır. Dinî grupların, üyeleri üzerinde önemli ölçüde etkileri olduğu gözlemlenmiştir. Dinî gruplar mensuplarını psikososyal, dinî ve manevî açıdan etkilemektedir. Katılımcıların tesettür anlayışı ve uygulayışından İslam'da kadına dair görüşlerine kadar bu etkiyi görmek mümkündür. Araştırmamızda dinî gruba girmeden önce, ayrıntılı olarak araştırma yapanların oranının düşük seviyede olduğu tespit edilmiştir. Bunda, dinî gruba yönelten kişilere duyulan güvenin yanında, bu tür gruplara girmenin akıldan çok kalp ile ilgili olduğu düşüncesi de ağır basmaktadır. Dinî gruplara girdikten sonra ise gruba bağlılıkla birlikte gruba itaat önem kazanmakta ve sorgulamalar ötelenmektedir. Katılımcılar arasında grup içerisindeki üyelere ve dinî grup sistemine eleştiri yapmaktan kaçınanların oranının fazla olmasının, gruba itaat ile ilgili olduğu düşünülmektedir.