Household indebtedness in the everyday experiences of women: A comparison between Greece and Turkey

Bu çalışma, hanehalkı borcu ve borçluluğunun toplumsal cinsiyet etkilerini kadınların gündelik deneyimleri bağlamında incelemektedir. Son dönemlerde tüketici kredisi ve kredi kartı kullanımı, hanehalkının finansal süreçlerle bütünleşmesi açısından önemli bir rol oynamaktadır. Finansal araçların erişilebilirliği, sosyal güvence mekanizmalarının zayıflaması ve toplumsal yeniden üretimin artan maliyetiyle beraber hanehalkı, borçluluğa giderek daha fazla maruz kalmaktadır. Borç ve borçluluğun gerçek deneyimlerini ele almak bu denli geniş ölçekli değişimlerin gündelik hayatta ne şekillerde tezahür ettiğini ve gündelik hayatın kredinin toplumsal cinsiyet ve sınıf üzerinden işleyişini daha iyi anlamamızı sağlayacaktır. Feminist siyasal iktisat yazınına dayanan bu çalışmanın temel soruları şunlardır: Borçluluk pratikleri, hane ve emek piyasasında var olan toplumsal cinsiyete dayalı güç ilişkileriyle ne tür bir etkileşim içine girmektedir? Bu deneyimlerin borçluluk öznellikleri içinde ne tür politik etkileri olmaktadır? Borç ve borçluluk, bugüne ve geleceğe dair hayat seçimlerinin ihtimalini ve algılanmasını nasıl şekillendirmektedir? Bu çalışma, bahsi geçen soruların yanıtlarını Atina ve İstanbul'da borçlu hanelerde ikamet eden kadınların gündelik deneyimlerinde arayacaktır. Yunanistan ve Türkiye, hanehalkı borçluluk oranların en hızlı arttığı ve hanehalkı tüketim oranlarının en yüksek olduğu OECD ülkeleri arasındadır. Diğer taraftan bu ülkeler, toplumsal cinsiyet eşitsizliğinin seyri açısından ayrışmaktadır. Kadınlarla yapılan mülakatlara dayanarak bu çalışma üç iddiada bulunmaktadır. Birincisi borç, toplumsal yeniden üretimin yalnızca bir aracı değil; aynı zamanda cinsiyete dayalı bakım ilişkileri vasıtasıyla toplumsal yeniden üretimin başlı başına bir unsuru olmaktadır. Borçluluk hem borcun hem de borçlu ailenin bakımını gerektirmektedir ve kadınlar bu gerekliliği ailevi rollerinin bir uzantısı olarak deneyimlemektedir. İkincisi, borçlu öznelliklerin aldığı politik biçimler, borca olan bağımlılığı etkileyen sınıfsal konuma ve kredinin erişilebilirliğini belirleyen finansal koşullara göre değişmektedir. Son olarak borcun bedensel ve zamansal etkileri, gündelik deneyimler içinde gerilimler ve çelişkiler yaratmaktadır. Kadınlar, zamanlarının çoğunu borcun yönetimine harcadıkları ve borçlu aileyi korumak pahasına kendilerinden ödün verdikleri için finansal stres ve sosyal izolasyona maruz kalmaktadır. Yanı sıra, borç kadınların gelecek kurgularında önemli bir yer teşkil etmektedir. Bu durum, kadınların, çocukların geleceğine yatırım amacıyla yeni bir tüketici kredisi alma umudu ya da içinde bulundukları finansal darboğazın yarattığı umutsuzluk biçiminde ortaya çıkmaktadır. Sonuç olarak bu çalışma, borç ve borçluluğun gündelik deneyimlerinin aile, piyasa ve devlete ilişkin toplumsal cinsiyet süreçlerinden etkilendiğini ve bunun ailevi roller, ücretli ve ücretsiz emek ve gelecek imkanlarıyla ilgili algı ve pratiklerden beslendiğini göstermektedir.