Kadınların meme kanseri tarama hizmetlerine ilişkin yolculuğunun haritalanması: Bir katılımcı eylem araştırması

Amaç: Sistematik iyileştirme fırsatlarını belirlemek üzere ulusal meme kanseri mamografi tarama politikalarının hedeflediği kadınların deneyimlerini belgelemek. Gereç ve Yöntem: Bu çalışma 5 Mart 2018 ile 19 Mayıs 2020 tarihleri arasında gerçekleştirilmiştir. İstanbul'da ikamet eden 40-69 yaş aralığındaki kadınlar kartopu yöntemi kullanılarak çalışmaya dahil edilmiştir. Katılımcılar Sağlık İnancı Modeli anketini doldurdular ve mamografi konusundaki düşünceler ve deneyimlerini araştıran odak gruplarına katıldılar. Katılımcıların bir alt grubu mamografilerinin incelenmesine gönüllü olarak onay verdi. Bulgular: Bu çalışmada 48 kadın (%57) hayatında en az bir mamografi çektirdiğini söylerken, sadece 26 kadın (%31) son iki yıl içinde bir kez mamografi çektirdiğini ve 32 kadın (%38) ise hiç mamografi çektirmediğini ifade etmiştir. Bu kadın grubu için uyum oranı, %30-40 düzeyindeki ulusal ortalamaya yakındır. Araştırma kapsamında gerçekleştirilen Sağlık İnancı Modeli anketinin sonuçları, İstanbul'da gerçekleştirilen daha büyük çaptaki araştırmalarla benzer düzeydedir. Çalışma kapsamında 12 odak grubu ve 10 mamografi gözlemi gerçekleştirilmiştir. Elde edilen bulgular mamografi çektirme konusunda yüksek bir özgüvene işaret ederken korku, kendini ihmal etme, kültürel ve dini inançlar, mamografilerin meme kanserinin tespitinde yararlı olduğuna dair güven eksikliği ve tarama öncesi genel cerrah muayenesi zorunluluğuyla ilgili önemli engeller bulunduğunu ortaya çıkarmıştır. Sonuç: Bu çalışmada saptadığımız iyileştirme fırsatlarından bazıları klinik muayene ön koşulunun kaldırılması, mahremiyetle ilgili alınan önlemlerin standardize edilmesi, tarama sırasında hastalara eğitim verilmesi ve raporlama sürelerinin kısaltılması olarak sıralanabilir. Anahtar Sözcükler: mamografi, kanser taraması, meme kanseri, eylem araştırması, hasta yolculuğu haritalaması