Kafka eserlerinin metinlerarasılık bağlamında tiyatroda kullanımı

Metinlerarasılık post-modern dünyanın alımlama ve yazım estetiğini ifade eder. Metinlerin ve metin dışı üretimlerin, önceki yapıtlara ait parçalardan oluştuğunu ileri sürerek özgünlük fikrini yadsımış, geliştirdiği yöntemlerle yeni yazım biçimlerinin mimarı olmuştur. Metinlerarası bakışa göre her yapıt alıntılar mozaiğidir. Farklı metinlere ait ayrışık unsurları bir araya getiren bu yeni yazım estetiği, çok sesli ve çoğul anlamlar üreten metin anlayışını doğurmuştur. Bütünlüklü anlatılar yerini yazarı dışarıda bırakan süreksiz ve kopuk yapıtlara bırakmış, alımlayıcı anlamın üretilmesine ortak edilmiştir. Metinlerarası dünyada, edebi eserlerin, tiyatro, sinema, resim gibi çeşitli alanlarda yeniden yorumlanması, yapıtların başka disiplinlere kaynaklık edebildiğini, farklı anlatım araçlarıyla yeniden yazılabildiğini göstermektedir. Özellikle edebi alan ile teatral alan arasında kurulan metinlerarası ilişkiler, dramatik olanı yeni anlatım olanaklarıyla tanıştırmıştır. İncelenen oyun metinlerinin Kafka eserleriyle kurduğu metinlerararsı bağ, tiyatro estetiğini zenginleştiren olumlu katkılar sağlamıştır. Metinlerarası bakış aracılığıyla eserlerin biçim ve söylem düzeyindeki dönüşümlerini keşfetmek; yeniden yazmanın ürettiği anlam çeşitliliğini açığa çıkarmak amaçlanmıştır. Bu bağlamda tez çalışması iki bölüme ayrılmış; ilk bölümde metinlerarasılığın kuramsal çerçevesi çizilmiştir. Bu kısımda kavramın işlevselliğini ortaya koymak adına kuramcıların metinlerarasılığa dair ortaya attıkları düşüncelerine ve incelemelerine yer verilmiştir. Yapıtları birbiriyle ilişkilendiren metinlerarası yöntemlerden palempsest, parodi, kolaj-brikolaj ve yenidenyazma yöntemleri ele alınmıştır. Sadece bu yöntemlerin seçilme nedeni oyun metinleri ile edebi metinler arasındaki ilişkinin boyutunu ve niteliğini net olarak ortaya koymalarıyla ilgilidir. Tezin ikinci bölümünde yapıtlar arasındaki metinlerarası bağı netleştirmek adına önce Kafka eserlerindeki metinlerarası olgular saptanmıştır. Sonrasında oyun metinleri, Kafka eserlerini eşmetinsel olarak ve metaforik olarak kullanan yapıtlar olmak üzere iki farklı başlık altında incelenmiştir. Metinlerin kazanımlarını saptamak amacıyla, anlamsal ve eylemsel dönüşümler, imgesel dönüşümler ve göstergelerin okunması ile Kafkakesk atmosferin dönüşümü metinlerarası yöntemler ışığında yorumlanmıştır. Bu çalışmada metinlerarasılığın yaratım potansiyelini ortaya koymak amaçlanmış, eserler bu doğrultuda değerlendirilmiştir. Anahtar Kelimeler: Metinlerarasılık, Eşmetinsellik, Kafka, Tiyatro, Yenidenyazım.