Kahramanmaraş florasından klon seleksiyonu yoluyla elde edilen bazı yabani erik türlerinin kayısıya anaçlık özelliklerinin araştırılması

Bu çalışma, Kahramanmaraş'ta Doğu Akdeniz Geçit Kuşağı Tarımsal Araştırma Enstitüsü Müdürlüğü'nün bahçe ve laboratuvarlarında 2011-2015 yılları arasında yürütülmüştür. Araştırmada, Kahramanmaraş doğal ortamından seleksiyon ıslahı metodu kullanılarak Prunus spinosa, Prunus domestica ve Prunus divaricata erik türlerinde anaç özelliği gösteren adaylar selekte edilmiştir. Her türden tartılı derecelendirme metoduna göre en yüksek performans gösteren üçer adet anaç adayı seçilerek, üç adet kayısı çeşidi (Hacıhaliloğlu, Kabaaşı ve Hasanbey) ile aşılanmıştır. Elde edilen anaç/kalem kombinasyonlarında bitkilerin morfolojik gelişimleri, besin maddesi iletimleri ve aşı uyuşma durumları belirlenmeye çalışılmıştır. Kontrol anacı Myrobolan 29C'nin üzerine aşılı çeşitlerin fidan boyu değeri, 181.66 cm ile diğer anaçlardan yüksek bulunmuştur. Genel olarak seçilmiş anaçların Kontrol anaçlarına göre oldukça bodur bir gelişme gösterdikleri dikkat çekici olmuştur. Seçilmiş anaçlar arasında fidan boyu değerleri bakımından Prunus spinosa'ya ait SP-1 (71.22 cm), SP-2 (79.27 cm) ve SP-3 (63.83 cm) en bodur gelişme gösteren anaçlar olmuşlardır. Prunus spinosa anaçlarının üzerine aşılı kayısı fidanlarında Kontrol anaçlarına göre ortalama % 30-35 oranında daha bodur bir gelişme sağlandığı saptanmıştır. Anaçlar üzerine aşılı kayısı çeşitlerinin yapraklarında yapılan analizlerde; seçilmiş anaçların, üzerlerine aşılı kayısı çeşitlerine ilettikleri besin maddesi miktarlarının referans değerler arasında olduğu belirlenmiştir. Oluşturulan kombinasyonlarda, bitkilerin makro ve mikro besin elementi eksiklikleri göstermedikleri saptanmıştır. Histolojik incelemelerde, kombinasyonların pek çoğunda anaç ve kaleme ait iletim demetlerinde tam bir kaynaşmanın meydana geldiği gözlenmiştir. Sadece DO-2, SP-1, SP-3 ve Dİ-3 anaçlarının, Kabaaşı çeşidiyle oluşturulan kombinasyonlarında aşı uyuşmazlığı olabileceği kanısına varılmıştır. Genel olarak DO-1, DO-2, DO-3, SP-1 ve SP-2 anaçları, arazi koşullarında diğer anaçlara göre daha iyi performans göstermişlerdir.