Kalıcı kolostomisi olan bireylerde stoma torbasına konulan lavanta esansiyel yağının kokunun giderilmesine, yaşam kalitesine ve stoma uyumuna etkisi

Bu araştırma kalıcı kolostomisi olan bireylerde stoma torbasına konulan lavanta esansiyel yağının kontrolsüz gaz ve gaita çıkışı nedeniyle oluşan kokunun giderilmesine, yaşam kalitesine ve stoma uyumuna etkisini belirlemek amacıyla randomize kontrollü deneysel bir çalışma olarak, 28 Kasım 2016-6 Şubat 2018 tarihleri arasında Ankara Atatürk Eğitim ve Araştırma Hastanesi ve Dr. Abdurrahman Yurtaslan Ankara Onkoloji Eğitim ve Araştırma Hastanesi Genel Cerrahi kliniklerinde yapılmıştır. Örneklemde deney grubuna 15, kontrol grubuna 15 hasta alınmıştır. En az üç ay önce kalıcı kolostomi açılan deney grubu hastalara alerji testi yapılmasının ardından veri toplama formları ve ölçekler uygulanmış, bilgilendirme formu aracılığıyla gazı ve kokuyu azaltıcı önlemlerle ilgili önerilerde bulunulmuş ve eğitim broşürü doğrultusunda stoma torbasının içinde lavanta esansiyel yağı kullanımı ile ilgili eğitim verilmiştir. Bir ay süre ile stoma torbasının içinde lavanta esansiyel yağı kullanan deney grubu hastalarla bir ayın sonunda veri toplama formları ve ölçekler doğrultusunda ikinci görüşme yapılmıştır. Kontrol grubunda bulunan hastalara ise, veri toplama formları ve ölçekler doğrultusunda görüşme yapılmış, bilgilendirme formu aracılığıyla gazı ve kokuyu azaltıcı önlemlerle ilgili önerilerde bulunulmuştur. Bir ay sonra veri toplama formları ve ölçekler doğrultusunda ikinci görüşme yapılmıştır. Araştırmada ticari olarak piyasada bulunan lavanta esansiyel yağı kullanılmıştır. Veriler sayı, yüzde, ortalama, standart sapma, bağımsız örneklem t-testi, eşleştirilmiş t-testi ve ki-kare testi ile değerlendirilmiştir. Araştırma kapsamına giren deney ve kontrol grubu hastaların demografik özellikleri; bir ayın sonunda deneyimledikleri gaz, sızıntı, uyku, cilt problemleri ve banyo yapma gibi fiziksel; sosyal ilişkiler, cinsellik, ibadet, kendini soyutlama, beden imgesinin bozulması, bilinmezlik korkusu, kontrol kaybı, özgüven azalması ve baş etmede güçlük gibi psikososyal sorunları deneyimlemeleri açısından gruplar arasında istatistiksel olarak anlamlı fark bulunmamıştır (p>0,05). Stoma torbasının içinde lavanta esansiyel yağı kullanan deney grubu hastaların kontrol grubu hastalara göre fiziksel sorunlardan olan koku sorununu istatistiksel olarak anlamlı düzeyde daha az (p<0,05) deneyimledikleri; kontrol grubundaki hastalara göre yaşam kalitelerinin ve stoma uyumlarının daha yüksek olduğu belirlenmiştir (p<0,05). Bu çalışmanın farklı hasta grupları üzerinde yapılacak çalışmalara yol göstereceği düşünülmekte ve farklı türde stoması olan hastalar üzerinde yapılması önerilmektedir.