Kalkınma ajanslarının kurumsal sorunları ve çözümlerine ilişkin ampirik analiz: Türkiye örneği

Cumhuriyetin kuruluşundan itibaren bölgesel dengesizliklerin önemli bir sorun olması, sosyal ve ekonomik kalkınmanın sağlanması konusunda hem ulusal hem de bölgesel ölçekte farklı politikaları sürekli gündeme getirmiş olmasına rağmen bölgeler arası dengesizliğin giderilmesinde istenilen başarı bir türlü elde edilememiştir. Türkiye'nin bölgeleri ve aynı zamanda bölgelerin kendi içinde görülen dengesizliklerin azaltılması amacıyla 2000'li yıllarda Avrupa Birliği üyelik sürecinin de etkisiyle kalkınma ajansları kurulmaya başlanmıştır. 2009 yılından itibaren Türkiye'de 26 Kalkınma Ajansı faaliyet göstermektedir. Bu tezde 26 kalkınma ajansı personeline anket uygulanarak kalkınma ajanslarının kendi içinde ve bölgedeki paydaşlar ile uygulamada yaşadığı sorunlar, bölgeye yaptığı katkılar, bölgede daha etkin sonuçlar alınabilmesi için hangi yol ve yöntemlerin izlenmesi gerektiği ile ilgili çözümlerin ve yol haritasının ortaya konulması amaçlanmıştır. Çalışmada birincil veri kaynaklarından anket yoluyla veri toplanmıştır. Bu bağlamda, geçerlilik ve güvenilirlik özelliklerinin incelenmesi gereğinden açıklayıcı faktör analizi uygulanmıştır. Çalışmada doğrudan gözlenemeyen, dolayısıyla dolaylı olarak ölçülmesi hedeflenen yapıların keşfedilmesinde, açıklayıcı faktör analizine başvurulmuştur. Ayrıca, açıklayıcı faktör analizi neticesinde hesaplanan Cronbach's alpha katsayısı ile de güvenilirlik analizi yapılmıştır. Çalışma kapsamında gerek türetilen faktörler gerek maddeler (sorular) açısından incelenen gruplar arasında kıyaslama yapmak amacıyla da hipotez testleri uygulanmıştır. Veri kümesinin özellikleri dikkate alındığında, çalışmada parametrik olmayan hipotez testlerinden Mann-Whitney U testi uygulanmıştır. Çalışma sonucunda üniversite-ajans iş birliği, yönetim kurulları yapısı ve kalkınma kurulları yapısı gibi üç faktör bulunmuş ve bu faktör skorlarıyla hipotez testleri yapılmıştır. İki madde ile ilgili verilen cevaplar üzerinden hipotez testleri yapılarak iki ajans grubu arasında 0,05 anlamlılık düzeyinde fark olduğu saptanmıştır. Faktör skorları ve madde bazında yapılan hipotez testi sonuçları, katılımcıların açık uçlu sorulara verdikleri yanıtlar incelenerek politika önerilerinde bulunulmuştur. Türkiye'de faaliyet gösteren kalkınma ajanslarının kurumsal yapı, mevzuat eksikliği, kullandığı politika araçlarının azlığı ve finansman eksikliği gibi temel sorunlar nedeniyle beklenen başarıya ulaşılamadığı sonucuna varılmıştır.