Kalkınma planlarında eğitimde sosyal adalet söylemi ve olası neoliberal uygulamaların eleştirel pedagoji perspektifinden incelenmesi (Türkiye örneği)

Bu çalışma, Dokuzuncu, Onuncu ve Onbirinci Kalkınma Planlarında hükümetlerin eğitimde sosyal adaleti sağlamak için hangi politikaları hedeflediklerini ve bu politikaların uygulamaya nasıl yansıdığını ortaya koymayı amaçlamaktadır. Yöntemi nitel bir çalışma olan bu araştırmanın deseni durum çalışmasıdır ve çalışmada sosyal adalet ve neoliberal ideoloji gibi farklı boyutlar olduğundan dolayı iç içe geçmiş tek durum deseni kullanılmıştır. Veri toplama yöntemi olarak doküman incelemesi ile Dokuzuncu (2007-2013), Onuncu (2014-2018) ve Onbirinci (2019-2023) Kalkınma Planları taranmış ve sosyal adalet ve neoliberal ideoloji temalarına gönderme yapan politika maddeleri seçildikten sonra içerik analizine yapılmıştır. Politikaların uygulanma aşamasına yansıyan neoliberal ideolojinin etkisini görebilmek için ampirik çalışmalar da taranmıştır. Araştırmanın bulguları, sosyal adaleti sağlamak için oluşturulan politikaların, bir çoğunun sahada neoliberal ideolojiye hizmet eder durumda olduğu kanaatine varılmıştır. Uygulanan eğitim politikalarının, dezavantajlı gruplardaki öğrencilerin okula devam oranlarını artırmak ve okullar arası başarı farkını kapatmak gibi hedef gruplara istenilen faydayı sağlamadığı görülmektedir. Bu sebeple, araştırma, uygulanacak eğitim politikalarının eleştirel pedagojinin temel felsefesi olan diyalog temelli bir yaklaşımla, politikaların praksis boyutu da gözetilerek hazırlanmasını önermektedir.