Kamu ihale mevzuatında teminat: Kamu İhale Kurumu ve yargı kararları ışığında değerlendirilmesi

Ticari hayatının önemli bir parçası olan kamu alımlarının, 4734 sayılı Kamu İhale Kanununda (KİK) hüküm altına alınan temel ilkeler çerçevesinde objektif bir yarışma ortamı içerisinde gerçekleştirilmesi, ancak idare ile istekliler arasında risklerin sağlıklı ve net bir şekilde belirlenerek bu risklerden koruma sağlayacak uygun finansal aracın bulunması ve bir güven ortamının sağlanması ile verimli sonuçlar doğurabilecektir. Zira hayatın doğal akışı içerisinde gerek ihale sürecinin akış şemasını bozmaya yönelik eylem veya davranışlarda bulunan gerekse taahhüdünü uygun şeklinde tamamlayamayan istekliler var olabilmektedir. İdareler, ihale süreci ve müteakip sözleşme süreçlerinde ortaya çıkması muhtemel bu tarz risklerden kendilerini korumak, kamu zararının önüne geçmek ve kaynakların verimli kullanılmasını sağlayarak ihtiyaçların zamanında karşılanmasını temin etmek amacıyla isteklilerden birtakım güvenceler talep etmektedir. Teminat adı verilen bu güvenceler, istekliler tarafından başta KİK ve ikincil mevzuatta belirtilen usul ve esaslar çerçevesinde hazırlanıp başta ihaleye katılım şartı olarak, sonrasında ise sözleşme imzalanmasının bir şartı olarak idarelere sunulmaktadır. Kamu ihalelerinde kullanılan teminatlar; geçici teminat, kesin teminat, ek kesin teminat ve avans teminatlarıdır. İhale birimlerinde görev alan kamu personelinin ve firmaların, teminatlar ve uygulamaları hakkında bilgi sahibi olması, her iki tarafın da idari yaptırımlarla ve mali sorumlulukla karşılaşmamaları açısından önemlidir. Çalışma kapsamında teminat konusu, kamu ihale hukuku kapsamında taraflar ve arasındaki ilişki, teminatların ödenmesi ve ödeme aşamasında ortaya çıkan uyuşmazlıklar, rücu ilişkisi, zamanaşımı gibi problemler çerçevesinde ele alınacak, uygulamada yaşanan birtakım uyuşmazlıklara açıklık getirilip, çözüm yolları doktrinde yer alan görüşler, kamu ihale kurumu ve yargı kararları çerçevesinde irdelenecektir.