Kamu iktisadi teşebbüsleri ve özelleştirme uygulamarı: Şeker fabrikaları örneği

Cumhuriyetin kuruluş yıllarında liberal ekonomik sistem modeli benimsense de çeşitli nedenlerle bunu gerçekleştirmek mümkün olamamıştır. 1930'lu yıllarda hem ulusal hem de uluslararası alanda gerçekleşen tablo Türkiye'de devlet işletmeciliğinin oluşmasını ve hızlı bir şekilde ülke içerisinde yaygınlaşmasını zorunlu hale getirmiştir. Türkiye'de 1930'lu yıllardan 1980'li yılların başlarına kadar olan dönemde zaman zaman liberal politikalar uygulanmaya çalışılsa da genel olarak kamu işletmeciliği ile özel sektörün birlikte yer aldığı karma ekonomik modele uygun politikalar oluşturulmuş ve uygulanmıştır. 1980 yılı ve sonraki yıllar neoliberal politikalara uygun olarak özelleştirme uygulamalarının gündeme geldiği ve serbest piyasanın ön plana çıktığı yıllardır. Yeni Sağ düşünce ve bunun yansıması olan Yeni Kamu İşletmeciliği özelleştirme fikrinin gelişip yayılmasında yol gösterici olmuştur. Şeker, yan ürünleriyle birlikte Türkiye'de tarıma dayalı sanayinin gelişmesinde ve özellikle kırsal kesimin kalkınmasında önemli rol üstlenmiştir. Dünya'da pancardan şeker üretiminde 5. olan Türkiye ülkeler arasında önemli bir konuma sahiptir. Bu çalışmada literatür taraması sonucu elde edilen verilerle birlikte özelleştirme uygulamalarının nedenleri, etki ve sonuçları genel teorik bir çerçevede değerlendirilmiştir. Şeker sektöründeki özelleştirmelerde öncelikle Türkiye gibi pancardan şeker üreten bazı Avrupa Birliği ülkelerindeki reform uygulamaları incelenmiş olup daha sonra Türkiye'deki şeker sektörünün mevcut durumu ve özelleştirilmesi analiz edilmiştir.