Kanser hastalarında damgalanma ve ilişkili değişkenlerin değerlendirilmesi

Bu çalışma kanser hastalarının yaşadıkları damgalanma algısının utanç ve suçlama, sosyal izolasyon ve ayrımcılık alt boyutlarıyla birlikte incelenmesi ve damgalanma algısının sosyodemografik ve klinik değişkenlerle ilişkisinin değerlendirilmesi amacıyla yapılmıştır. Araştırmaya akciğer, meme, kolon-rektum, prostat, cilt ve mide kanseri tanısı almış, ayaktan ya da yatarak tedavileri süren, hastalığın farklı evrelerinde, 147'si kadın, 95'i erkek toplam 242 hasta dahil edilmiştir. Görüşmeler Akdeniz Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi Onkoloji Polikliniğinde ve yataklı servisinde gerçekleştirildi. Hasta grubuna, araştırmacı tarafından Sosyodemografik ve Klinik Bilgi Formu ve Cataldo Akciğer Kanseri Damgalanma Ölçeği (CAKDÖ) Türkçe Versiyonu uygulandı. Kanserin türü CAKDÖ puanları üzerinde etkiliydi. Utanç ve suçlama boyutunda malin melanom akciğer kanserinden ve kolon-rektum kanserinden istatiksel olarak anlamlı biçimde ayrışırken, ayrımcılık boyutunda akciğer kanseri meme kanserinden ve kolon-rektum kanserinden istatiksel olarak anlamlı biçimde yüksek puan aldı. Erkek olmak, daha yaşlı olmak, bekar olmak, üniversite mezunu olmak, çalışıyor olmak daha yüksek CAKDÖ puanlarıyla ilişkili bulundu. Tedavi geçmişine bakıldığında cerrahi operasyon öyküsü olan hastaların ayrımcılık alt boyutunda damgalanma bildirirken radyoterapi, neoadjuvan ve adjuvan kemoterapi istatiksel olarak anlamlı herhangi bir farklılık ortaya çıkarmadı. Yan etkilerin varlığı izolasyon, ayrımcılık ve toplam damgalanma puanı ile ilişkili bulundu. Gastrointestinal yan etkiler en fazla rahatsız eden yan etkiydi. İlaç uyumu oldukça yüksek bulundu. Ailede kanser öyküsünün varlığı istatiksel olarak anlamlı bir fark ortaya çıkarmadı. Hastalığın ileri evresinde olmak toplam ve izolasyon puanlarında artışla ilgili bulundu. Kanser hastalarının damgalanma deneyimlerinin çeşitli sosyodemografik ve klinik değişkenlerle ilişkili olarak farklı alt boyutlarda damgalanma deneyimledikleri bulunmuştur. Kanser hastalarının deneyimledikleri damgalanma nedenli psikolojik sıkıntıların da araştırmalara dahil edilmesi ve boylamsal çalışmaların tasarlanmasının yararlı olacağı düşünülmüştür. Psikososyal bakım kanser hastalarının tıbbi bakımına da eklenmelidir.