Kant felsefesinde politik olanın yeri

Son yarım yüzyıldır Kant felsefesi ve politika ilişkisine dair giderek büyüyen bir literatür oluştu. Saf Aklın Eleştirisi'ndeki yarı politik metafizik anlatısından Rechtslehre'ye kadar Kant felsefesi içindeki kimi metafor ve kavramlarla birlikte Kant'ın "politik metinleri" de tartışmaya açıldı. Kant'ın kimi görüşlerinin değer kazanıp kimi görüşlerinin ıskartaya çıkarıldığı bu tartışmalar Kant'ın "aynı zamanda" bir politik felsefesi olduğu fikrini doğursa da, bu politik felsefe Kant felsefesi içindeki ya olumsal ya da ikincil bir öğe olarak görüldü. Dahası Kant felsefesi ve politika ilişkisine dair en temel sorun yanıtlanmadan kaldı: Kant'ın neden bir politik felsefesi vardır? Ya da neden Kant felsefesinde politik öğeler vardır? Bu soruları yanıtlamak için bakılması gereken yer yalnızca Kant'ın politik metinleri değildir. Kant'ın sistematik birlik ısrarı ve bu birliğin aklın ilgilerine dair bir birlik, bir arkitektonik olduğu göz önüne alındığında, Kant felsefesindeki öğelerin rastlantısal ya da olumsal değil zorunlu bir nedeni olmalıdır. Bu nedenle Kant felsefesi içinde politik olanın yerini görebilmek için ilk olarak bu felsefenin bütününe bakmak gerekir. Bu amaçla, ilk olarak Kant felsefesinin esasını oluşturan ve insanın teorik ve pratik ilgi ve iddialarındaki meşruiyetin saf ussal yetiler düzeyinde soruşturulması olan Eleştiriler ele alınmalıdır. Bu çaba çalışmamızın birinci bölümünü oluşturacaktır ve sırasıyla üç eleştirel uğraktan geçerek ve insanın temel ilgilerinin akıldaki dayanakları gösterilerek, insanın asıl belirleniminin teorik değil pratik olduğu saptanacaktır. İkinci bölümde "Kant'ın politik felsefesi" başlığı altında, Aydınlanma, tarih ve insansal ilerleme, cumhuriyet ve ebedi barış gibi Kant felsefesi içinde görünür olan kimi temel politik temalar serimlenmektedir. Üçüncü bölümde ise eleştirinin akıl için talep ettiği sistematik birliğin sağlanmasında politik olanın düşünülmesinin ve gerçekleştirilmesinin yadsınamaz bir rolü olduğu, dolayısıyla Kant felsefesinde politik olanın olumsal olarak değil zorunlu olarak bulunduğu, ayrıca Kant'ın tasarladığı politikanın, eleştirinin ürettiği kavramsal çerçeveyle oldukça örtüştüğü ileri sürülmektedir.