Kant'ın pratik aklın eleştirisi adlı eserinin aydınlanma ideali bağlamında incelenmesi

Aydınlanma, zamanı ve mekanı aşan bir düşünsel hareket olmak anlamında evrenselci bir kavrayış, yaşamı akılla düzenleme anlamında bir ethos ve aklın, gelişmenin önündeki bütün engellere karşı gelmesiyle de bir mücadele biçimidir. Onsekizinci yüzyılda yoğunlaşan ve devrimci özellikleriyle bir çağa adını veren Aydınlanma, bu özelliklerinin de etkisiyle bireyde ve toplumda büyük değişimlere sebep olmuştur. Kuşkusuz bu değişimlerin gerçekleşmesine felsefi planda en çok katkı sağlayan Aydınlanma filozofu Immanuel Kant'tır. Bu nedenle Aydınlanma Düşüncesi ve Pratik akıl arasındaki ilişkileri ele almayı hedefleyen bu tezin amacı, Kant'ın, başta Pratik Aklın Eleştirisi adlı eseri olmak üzere eserlerinin incelenmesi yoluyla, onun pratik felsefesinin Aydınlanma düşüncesi ile olan bağlarını göstermektir. Bu amaçla üç bölümden oluşan çalışmanın ilk bölümünde, Aydınlanma Çağı'nın genel karakterinin açıklanmasının yanında, Kant'ın Aydınlanmaya yaptığı önemli bir katkı olan Eleştirel Akıl kavrayışı incelenerek Kant'ın pratik felsefesinin temelinde bulunan teorik zemin gösterilmiştir. İkinci bölümde Kant'ın felsefi sisteminin kilit taşı olan otonomi düşüncesinin Aydınlanmanın temel bir koşulu olduğu kanıtlanmıştır. Üçüncü ve son bölümde ise, bireyden evrenselliğe doğru giden bir sistemde Kant'ın düşüncelerinin somutlaştığı yerde pratik aklın etkisi incelenmiştir. Bu inceleme sonucunda Kant'ın etik anlayışının Aydınlanma idealiyle uyum içinde olması ve Aydınlanmanın henüz tamamlanmamış bir proje olması nedeniyle, günümüz sorunlarına farklı bir bakış açısı sunabileceği görüşüne varılmıştır. Aynı zamanda Kant'ın Aydınlanma İdealinde kendini gösteren pratik düşüncelerinin, günümüzde ahlaki alandaki boşluğu doldurma potansiyeline sahip olduğu gösterilmeye çalışılmıştır. Anahtar Kelimeler: Aydınlanma, Eleştirel Akıl, Pratik Akıl, Otonomi, Özgürlük, Kategorik İmperatif, Ahlak, Kozmopolitan Yurttaşlık.