Karaciğer nakli donörlerine ameliyat sırasında dinletilen müziğin bazı hemodinamik değerler ve kortizol düzeyine etkisi

Amaç: Bu araştırma karaciğer nakli donörlerine ameliyat sırasında dinletilen müziğin bazı hemodinamik değerler ve kortizol düzeyine etkisini belirlemek amacıyla yapıldı. Materyal ve Metot: Araştırma, randomize kontrollü olarak Aralık 2020-Kasım 2022 tarihleri arasında, İnönü Üniversitesi Karaciğer Nakli Enstitüsü ameliyathanelerinde yürütüldü. Örneklemi 30 müzik, 30 sessizlik ve 30 kontrol grubu olmak üzere 90 canlı karaciğer donörü oluşturdu. Veriler Hasta Tanıtım, Hemodinamik Parametre Kayıt ve Kortizol Düzeyi Kayıt Formları kullanılarak toplandı. Müzik grubundaki hastaların hemodinamik parametreleri ve kortizol düzeyleri belirlendikten sonra 30 dakikalık müzik uygulaması yapıldı. Uygulamadan hemen sonra (30. dk) tekrar hemodinamik parametreleri ve kortizol düzeyleri saptandı. Verilerin analizinde; sayı, yüzdelik, ortalama, standart sapma, ki-kare, tekrarlı ölçümlerde iki yönlü varyans analizi testleri kullanıldı. Bulgular: Müzik, sessizlik ve kontrol grupları arası karşılaştırmada; ön test ve son test nabız hızı, sistolik kan basıncı, diastolik kan basıncı, solunum hızı ve oksijen satürasyonu puan ortalamaları arasında anlamlı bir farklılık olmadığı belirlendi (p>0.05). Müzik grubundaki hastaların son test serum kortizol düzeyinin sessizlik ve kontrol grubuna göre daha düşük olduğu belirlendi (p<0.05). Grup içi karşılaştırmalarda ise; müzik grubunun nabız hızı, sistolik ve diastolik kan basıncı, oksijen satürasyonu ve kortizol düzeyi arasındaki fark anlamlı bulundu (p<0.05). Kortizol düzeyinin ön test ve son test değerleri arasındaki farklar incelendiğinde puan ortalamalarındaki azalmanın müzik grubunda daha fazla olduğu belirlendi (p<0,001). Sonuç: Karaciğer nakli donörlerine ameliyat sırasında dinletilen müziğin; nabız hızı, sistolik ve diastolik kan basıncını düşürdüğü, oksijen satürasyonunu arttırdığı, solunum hızı üzerinde herhangi bir etkisinin olmadığı, kortizol seviyesini düşürdüğü belirlendi. Anahtar kelimeler: Karaciğer nakli, Donör, Müzik, Hemodinamik değerler, Kortizol, Hemşire