Karaciğer nakli yapılmış hastalarda prediyabet ve diyabet gelişme sıklığı, risk faktörleri ve tedavilerinin araştırılması

GİRİŞ: Karaciğer nakli sonrası morbidite ve mortaliteyi etkileyen en önemli metabolik komplikasyonlardan biri; nakil sonrası prediyabet ve diyabet gelişimidir. Kortikosteroidler, takrolimus ve sirolimus gibi immünsüpresif ajanlar transplant sonrası yeni diyabet (NODAT) olarak da bilinen, transplantasyon sonrası diabetes mellitus (PLTDM) geliştirme riskini önemli ölçüde artırır. PLTDM gelişimi açısından, karaciğer nakli öncesi ve sonrasına ait risk faktörlerinin değerlendirilmesi ve uygun önlemlerin alınması karaciğer nakli sonrası hasta ve greft sağ kalımını önemli oranda artırabilmektedir. MATERYAL VE METOD: Akdeniz Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi Organ Nakli Birimi'nde 1 Eylül 2010-31 Aralık 2020 tarihleri arasında karaciğer nakli yapılan, nakil öncesi diyabet tanısı olmayan hastaların dosyaları ve hastane veri tabanı kullanılarak retrospektif bir çalışma tasarlandı. Toplam 221 hasta çalışmaya dahil edildi. Çalışmaya dahil edilen hastaların; demografik özellikler (yaş, cinsiyet), nakil öncesi risk faktörleri, nakil sonrası risk faktörleri değerlendirilmeye alındı. BULGULAR: Hastaların %28,1'inde PLTDM %29.9'unda prediyabet gelişti. PLTDM gelişen hastaların %90,3' ü ilk 1 yıl içerisinde tanı aldı. PLTDM gelişen hastaların %73,3'ü erkekti. Nakil öncesi prediyabet (p<0,001) ve nakil sonrası ilk 1 ay içerisinde hipomagnezemi (p=0,01) varlığı PLTDM gelişimi açısından bağımsız risk faktörleri olarak bulundu. Nakil yaşı (p=0,043) ve erkek cinsiyet (p=0,012) prediyabet gelişimi açısından bağımsız risk faktörleri olarak bulundu. Nakil sonrası diyabet gelişen grupta takip süresince HbA1c<%8 olarak saptandı. Diyabet tedavi seçimlerinin HbA1c düzeyleri üzerine etkileri benzer bulundu. SONUÇ: Karaciğer nakli yapılan hastalarda prediyabet ve diyabet gelişimi ile ilgili risk faktörlerinin ortaya konularak erken dönemde tanı konulması ve uygun tedavi seçimleri ve değişimlerinin yapılması; hasta ve greft kaybı, enfeksiyonlar ve kardiyovasküler komplikasyon risklerinin azaltılması açısından önemlidir.