Karaciğer transplantasyon öncesi ve sonrası donörlerin fonksiyonel durumlarının değerlendirilmesi

Amaç: Karaciğer nakli dünyada ve Türkiye'de sıklığı giderek artan majör abdominal cerrahilerden biridir. Yeterince kadavra donör bulunamadığı için canlı donör nakil oranları da artmakta ve bu donörler tamamen sağlıklı bireylerden seçilmektedir. Bu nedenle cerrahi öncesi ve sonrası donörlerin doğru değerlendirilmesi ve güvenliğinin sağlanması önemli hale gelmiştir. Bu çalışmanın amacı, canlı donörlerin karaciğer transplantasyonu öncesi ve sonrası fonksiyonel kapasite, fiziksel fonksiyon, solunum fonksiyonları, solunum kas kuvveti, fiziksel aktivite ve yorgunluk düzeyi ile yaşam kalitesinin karşılaştırılmasıdır. Yöntem: İnönü Üniversitesi Karaciğer Nakli Enstitüsü servislerinde yatmakta olan 30 donör çalışmaya alındı. Donörlerin fonksiyonel kapasitesi 6 Dakika Yürüme Testi (6DYT), fiziksel fonksiyonel durumu Fiziksel Fonksiyon Yoğun Bakım Testi (PFIT-s), solunum fonksiyonları Solunum Fonksiyon Testi (SFT), solunum kas kuvvetleri Maksimal İnspiratuar Basınç (MİB) - Maksimal Ekspiratuar Basınç (MEB), fiziksel aktivite düzeyi Uluslararası Fiziksel Aktivite Anketi (IPAQ), yorgunluk düzeyleri Checklist Individual Strenght anketi (CIS) ve yaşam kaliteleri SF-36 yaşam kalitesi anketi ile değerlendirdi. Kullanılan ölçüm ve anketler preoperatif ve postoperatif 3. gün yapıldı. Bulgular: Karaciğer canlı donörlerin preoperatif ve postoperatif fonksiyonel durumları karşılaştırıldığında, preoperatif döneme göre postoperatif erken dönem fonksiyonel kapasite, fiziksel fonksiyon, solunum fonksiyonu, solunum kas kuvveti, fiziksel aktivite düzeyi ve yaşam kalitelerinin azaldığı, yorgunluk düzeylerinin ise arttığı saptandı (p<0,05). Sonuç: Karaciğer naklinden sonra erken dönemde donörlerin fonksiyonel durumları olumsuz etkilenmektedir. Bu çalışmanın, canlı donörlerde nakil sonrası fonksiyonel durumun uzun dönem takip edilebileceği araştırmalara ve egzersizin bu parametreler üzerindeki etkisini değerlendirecek rehabilitasyon çalışmalarına yol gösterici olabileceği düşünülmektedir. Anahtar kelimeler: karaciğer transplantasyonu, canlı donör, fonksiyonel durum, rehabilitasyon