Karaciğer yaralanmalarında serum transaminaz düzeylerinin önemi

35 ÖZET Dicle üniversitesi tıp fakültesi genel cerrahi bölümüne 1994 -2004 yularını kapsayan dönemde karaciğer yaralanması tespit edilen 134 hasta retrospektif olarak incelenmiştir, olguların 50'si (%37.3) ateşli silah yaralanması, 48'i(%35.8) kesici-delici alet yaralanması ve 36 (%26.9)'sı ise kunt travmaya bağlı idi. Kunt travmaya bağlı karaciğer yaralanmalarının ise 25 'inde araç içi trafik kazası, 5 'inde araç dışı trafik kazası, 3 'ünde yüksekten düşme ve 3 olguda ise darp travma etkeni idi. Tanısal serum transaminaz değerini tespit için kan örneklemesi, hemodinamisi stabil hastalara USG ve BT incelemesi yapıldı. MraaMominal yaralanma şüphesi olan bazı hastalara DPL uygulanmıştır. Olguların 31 (37.5)'inde grade I, 65 (%48.5)'inde grade H, 27 (%20.1)'sinde grade III, 7 (%5.2)' sinde grade IV, 4 (%3)'ünde ise grade V yaralanma mevcuttu. 10 (%7.5) olgu medikal olarak takip edildi. Diğer hastalara cerrahi girişim uygulandı. İntraoperatif exitus olan 4 hastaya definitif bir işlem yapılamamış ve explorasyon aşamasında hastalar kaybedilmişlerdir. Yandaş yaralanması olan hasta grubu ile izole karaciğer yaralanması olan hasta grubu enzim düzeyi açısından karşılaştırıldığında; yandaş yaralanma varlığının enzim düzeyleri üzerine etkisi olmadığı istatistiksel olarak ortaya kondu (AST için; t,368, p>0.05, ALT için; t 1.146, p>0.05). Hastalar yaralanma tipi, grade ve yandaş yaralanmaların varlığına göre sınıflandırılarak enzim düzeyleri karşılaştırıldı. Serum transaminaz düzeyleri incelendiğinde; minör karaciğer yaralanmalarında (grade I ve II) AST düzeyim 156.3 Ü., ALT değerini ise 150.3 Ü olarak belirledik. Major yaralanmalar (grade III-IV-V) için; AST düzeyi 294.2, ALT için 312.6 Ü olarak tespit ettik. Yaralanma şekli ve AST- ALT düzeyleri istatiksel olarak karşılaştırıldı. KDAY ve ASY grubunda enzim düzeyleri arsında fark bulunmazken, bu İM grup ile KBT grubu arasında fark belirgindi (her iki enzim grubu için p<0.01). Mortalite ile serum transaminaz değerleri karşılaştırıldığında; her iki enzim yüksekliği ile mortalite arasında anlamlı ilişki saptandı. ALT için; 1 3.321, p<0.05, AST için; 1 3.062, p<0.05 Serum transaminaz düzeylerinin basit ve maliyeti düşük bir yöntem olarak diğer tetkik ve yöntemlerle beraber, travma ile uğraşan hekimlere yol gösterici olacağı kanaatindeyiz.