Karadeniz bölgesinde koyun ve keçilerde Theileria ve Babesia türlerinin moleküler yöntemlerle belirlenmesi

Bu çalışma Türkiye'nin Karadeniz bölgesinde koyun ve keçilerde Theileria ve Babesia türlerinin varlığı ve yayılışının mikroskobik bakı ve revers line blotting (RLB) yöntemleri ile araştırılması ve bölgede koyun ve keçilerde bulunan kene türlerinin belirlenmesi amacıyla yürütülmüştür. Bu amaçla 2010 ve 2011 yıllarında bölgedeki çeşitli illere bağlı değişik odaklardaki koyun ve keçilerden 1128 kan örneği toplanmış (869 koyun ve 259 keçi) kan örneği toplanan koyun ve keçiler de dahil 2608 hayvan (2161 koyun ve 447 keçi) kene enfestasyonu yönünden muayene edilmiştir.Alınan kan örneklerinden sürme frotiler hazırlanmış, tekniğine uygun olarak boyanmış ve mikroskopta Theileria ve Babesia piroplasmları yönünden incelenmiştir. EDTA'lı kan örneklerinden uygun yöntemlerle genomik DNA'lar ekstrakte edilmiş, bu DNA'lar kullanılarak Theileria ve Babesia türlerinin 18S ssu rRNA geninin değişken V4 bölgesindeki, uzunluğu 360-430 bç olan bir bölge çoğaltılmış, elde edilen PZR ürünleri, tür spesifik probların bağlandığı bir membranda hibridize edilmiştir. Toplanan keneler stereo mikroskop altında incelenmiş ve tür identifikasyonları yapılmıştır.Kan frotilerinin mikroskobik muayenesinde 34 koyun (%3,91) ve 4 (%1,54) keçi olmak üzere toplam 38 (%3,37) hayvan Theileria spp. piroplasm formları yönünden pozitif bulunmuş, hiçbir hayvanda Babesia spp. piroplasmları tespit edilememiştir.RLB ile bölgede T. ovis'in koyunlarda %34,64, keçilerde %10,04 ve toplamda %28,99; B. ovis'in koyunlarda %0,58 ve toplamda %0,44; Theileria sp. OT3'ün koyunlarda %2,65, ve toplamda %2,04; Theileria sp. MK'nın koyunlarda %0,58, keçilerde %0,77 ve toplamda %0,62 oranlarında yayılış gösterdiği, B. ovis ve Theileria sp. OT3'ün sadece koyunlarda bulunduğu saptanmıştır.Koyunların 665'i (%30,77) ve keçilerin 147'si (%32,89) olmak üzere 812 hayvanda (%31,13) kene enfestasyonu belirlenmiş, 2263'ü koyunlardan, 534'ü de keçilerden olmak üzere 2797 kene toplanmıştır. Bu keneler Rhipicephalus turanicus (%28,64), Haemaphysalis parva (%22,60), R. bursa (%18,27), Dermacentor marginatus (%16,55), R. sanguineus (%3,32), Ixodes ricinus (%2,47), H. punctata (%2,36), Hyalomma marginatum (%2,22), H. sulcata (%1,39), H. excavatum (%1,18), H. concinna (%0,54) ve H. detritum (%0,46) olarak teşhis edilmiştir. Kenelerin mevsimsel dağılımına bakıldığında ise Rhipicephalus ve Hyalomma'ların ilkbahar ve yaz; Haemaphysalis'lerin kış, ilkbahar ve sonbahar; Dermacentor ve Ixodes'lerin ise bütün mevsimlerde görüldüğü ortaya konmuştur.