Karar verme süreci ve yönetim uygulamalarında etik liderliğin rolüne ilişkin okul yöneticilerinin görüşlerinin incelenmesi

Bu çalışmanın amacı karar verme süreci ve yönetim uygulamalarında etik liderliğin rolüne ilişkin okul yöneticilerinin görüşlerinin incelenmesidir. Bu doğrultuda etik ve ahlak kavramlarının okul yöneticileri için ne anlam ifade ettiği, etik liderlik yaklaşımının nasıl algıladığı, karar verme süreçlerinde nelere dikkat edildiği ve okul yönetiminde etik liderliğin yerinin ortaya konulması amaçlanmıştır. Bu araştırmada nitel araştırma yöntemlerinden olan durum çalışması deseni kullanılmıştır. Araştırmanın çalışma grubunu Bingöl ili merkez ilçede Milli Eğitim Bakanlığına bağlı ilkokul, ortaokul ve liselerde görev yapan okul yöneticileri oluşturmaktadır. Araştırma yarı yapılandırılmış görüşme formu kullanılarak yüz yüze görüşmeler şeklinde gerçekleştirildiği için 25 okul yöneticisi ve 2022-2023 eğitim-öğretim yılı ile sınırlandırılmıştır. Elde edilen veriler araştırma soruları doğrultusunda temel veri analizi yöntemi ile incelenmiş, bulgular tespit edilmiş ve yorumlanmıştır. Ortaya çıkan bulgular etik ve ahlak kavramlarının anlamları, etik liderliğin tanımlanması ve karar verme şeklinde üç kategori ve ilgili alt kategoriler altında toplanmıştır. Araştırma sonuçları etik ve ahlak kavramlarının her birey için farklı anlamlar ifade ettiğini göstermektedir. Bu bağlamda kavramların ağırlıklı olarak evrensel-yerel değerler ve doğru-yanlış ölçütleri şeklinde tanımlandığı görülmektedir. Etik liderliğin tanımlanması noktasında ise elde edilen bulgular doğrular çerçevesinde sergilenmesi gereken şekilde liderlik, etik ve ahlaki değerler doğrultusunda hareket etmek, doğru-yanlış doğrultusunda hareket etmek ve içinde bulunulan ortamdaki değerler doğrultusunda liderlik etmek olarak tanımlandığını göstermektedir. Okul bağlamında değerlendirildiğinde ise etik liderliğin eğitim ve öğretim mesleğinin doğasına uygun liderlik olarak tanımlandığı görülmektedir. Katılımcılar eğitimin ülke ve toplum için büyük önem arz ettiğini ve büyük sorumluluk getirdiğini vurgulamışlardır. Bu sorumluluğun ahlaki bir boyutu olduğunu da ifade eden katılımcılar etik liderliği bu bağlamda değerlendirmişlerdir. Bu bağlamda okullardaki etik liderlik iyiye ve doğruya dair sahip olunan değerler doğrultusunda sergilenen liderliktir. Karar verme noktasında ise araştırma sonuçları etik liderin okul ortamında karar verirken hem adalet ve çevresindekilerin yararını gözettiğini hem de eğitim mesleğinin ve okul ortamının kendine özgü yönlerini dikkate aldığını göstermektedir. Etik lider bu bağlamda öğrencilerin çıkarını gözeterek onların iyi eğitim almaları ve onları hem kendileri hem de çevre, toplum ve ülke için faydalı olacak şekilde yetiştirmek amacı ile karar vermektedir. Elde edilen bulgulara dayalı olarak etik liderlik sergilenen ve sergilenmeyen okullardaki öğrenci başarısı ile etik liderliğin okul yöneticiliği ve karar verme sürecinde etkisini koyacak daha fazla katılımcının dahil olduğu büyük çalışma gruplarını kapsayan araştırmalar yapılmasına yönelik öneriler sunulmuştur. Uygulama noktasında ise okul yöneticilerine yönelik eğitimlerde etik ve liderlik konularına yer verilmesine ve okul yönetimlerinin etik ve ahlaki değerleri benimseyecek, bunları sergileyecek şekilde yeniden düzenlenmesine yönelik öneriler sunulmuştur.