Karma öğrenme temelli özel öğretim yöntemleri dersinin fen ve teknoloji öğretmen adaylarının öz yönetimli öğrenmelerine etkisi ve çevrimiçi tartışmaların içerik analizi

Bu çalışmanın amacı, karma öğrenme yöntemine göre tasarlanan özel öğretim yöntemleri I (ÖÖY-I) dersinin fen ve teknoloji öğretmen (FTÖ) adaylarının öz yönetimli öğrenmeleri üzerine etkisini ve bu ders kapsamında yapılan çevrimiçi tartışmalarda bilginin sosyal olarak nasıl yapılandırıldığını araştırmaktır. Karma metot desenli uygulanan bu çalışma, 2009-2010 eğitim öğretim yılının bahar döneminde, Fırat Üniversitesi, Fen Bilgisi Öğretmenliği Programı, 3. sınıfta öğrenim gören 30 öğretmen adayı ile yürütülmüştür. Çalışmada, ÖÖY-I dersi, öğrenme kuram ve yaklaşımlarının tartışıldığı 5 hafta, akran öğretimine geçiş süreci uygulamalarından oluşan 1 hafta ve son olarak 5E öğrenme döngüsü temelli akran öğretimi uygulamalarının yapıldığı 5 hafta olmak üzere toplam 11 hafta karma öğrenme yaklaşımına göre gerçekleştirilmiştir.Yüz yüze, eşzamanlı ve eşzamanlı olmayan tartışmalara dayalı yürütülen ÖÖY-I dersi, karma öğrenme boyutları ve öz yönetimli öğrenme teorileri dikkate alınarak hazırlanmıştır. FTÖ adaylarının çevrimiçi tartışmalarının içerik analizi için, öğrenme kuram ve yaklaşımlarına dayalı yapılan eş zamanlı ve eş zamanlı olmayan tartışma verileri kullanılmıştır. Karma öğrenme yönteminin öğretmen adaylarının öz yönetimli öğrenmelerine diğer bir deyişle, öğrenme tercihleri üzerine etkisini araştırmak için öğrenme tercihlerini değerlendirme ölçeği (Learning Preference Assessment) (Guglielmino ve Guglielmino, 1977) çalışmanın başında ve sonunda uygulanmıştır. Buna ilaveten, çalışmanın sonunda, öğretmen adaylarının öz yönetimli öğrenmelerindeki değişimi ayrıntılarıyla belirleyebilmek için açık uçlu sorulardan oluşmuş bir anket kullanılmış ve 12 öğretmen adayı ile bireysel yarı yapılandırılmış mülakatlar gerçekleştirilmiştir.Çalışmada çevrimiçi tartışmaların içerik analizi için, Gunawardena, Lowe ve Anderson (1997)'ın geliştirdiği Etkileşim Analiz Modeli (Interaction Analysis Model); verilerin dizisel analizi için ise Jeong (2005b)'un geliştirdiği Tartışma Analiz Aracı (Discussion Analysis Tool) kullanılmıştır. Öğrenme tercihlerini değerlendirme anketi sonucunda elde edilen nicel verilerin değerlendirilmesinde, bağımlı gruplar t-testi kullanılmıştır.Çevrimiçi tartışma verilerinin sonuçlarına göre, genel olarak öğretmen adaylarının aşama 1 ve aşama 2 düzeyinde (Bilginin Paylaşma/Karşılaştırma; Fikirler arasındaki uyumsuzlukların belirtilmesi) mesajlar gönderirken, son haftalara doğru aşama 3 ve az olmakla beraber aşama 4 ve aşama 5 (Ortak bilgi yapılandırılması; Yeni bilginin test edilmesi/değiştirilmesi; Yeni bilgiyi uygulama) düzeyinde mesajlar gönderdiği belirlenmiştir. Eş zamanlı ve eş zamanlı olmayan mesajlar, TAA ile incelendiğinde, mesaj cevap dizilerinin genellikle A1?A1, A2?A2, A3?A3 şeklinde takip edildiği görülmüş A1?A2, A2?A3, A3?A4, A1?A3 gibi aşamalar arası istenilen bir artışın bulunmadığı gözlenmiştir. Öğretmen adayları tartışmalarda genellikle bulundukları aşamada kalma eğilimini sürdürmüşlerdir.Tartışmaların istenilen şekilde gerçekleşmeyişinin, öğretmen adaylarının bu tür ortamlara yabancı olmasından, tartışmayı olumsuz etkileyecek fiziki şartların (internet bağlantı sorunları gibi) var olmasından kaynaklandığı ve tartışma deneyimi yaşadıkça giderek daha kaliteli tartışmaların yapılabildiği görülmüştür.Araştırma sonuçlarının istatistiksel analizleri FTÖ adaylarının öz yönetimli öğrenmelerinde dersin öncesinden sonrasına doğru, yaşam boyu öğrenme, öğrenmeye ilişkin merak ve özgüven boyutlarında istatistikî olarak anlamlı artışların olduğunu göstermiş (p<0,0001), ancak öğretmen adaylarının kendi öğrenmelerinden sorumlu olmalarına ilişkin düşüncelerinde anlamlı bir farklılığın bulunmadığı görülmüştür (p>0,05). Açık uçlu sorular ve yapılan mülakatların analizleri sonucunda, öğretmen adaylarının öğrenmeye ilişkin sorumluluk bilince daha önceden sahip oldukları belirlenmiştir. Öğretmen adaylarının öz yönetimli öğrenmelerinde diğer boyutlardaki anlamlı farklılığın oluşmasında ise, karma öğrenme yöntemine göre tasarlanan ÖÖY-I dersinin hemen hemen tüm öğelerinin, özellikle derslerin tartışmalara dayalı işlenmesi, FTÖ adaylarının öğretmenlik mesleğine ilişkin ilk tecrübeleri olan akran öğretimi, çevrimiçi değerlendirme ve çevrimiçi geribildirimlerin etkili olduğu belirlenmiştir.Yüz yüze, eşzamanlı ve eşzamanlı olmayan tartışmalara dayalı yürütülen ÖÖY-I dersi, karma öğrenme boyutları ve öz yönetimli öğrenme teorileri dikkate alınarak hazırlanmıştır. FTÖ adaylarının çevrimiçi tartışmalarının içerik analizi için, öğrenme kuram ve yaklaşımlarına dayalı yapılan eş zamanlı ve eş zamanlı olmayan tartışma verileri kullanılmıştır. Karma öğrenme yönteminin öğretmen adaylarının öz yönetimli öğrenmelerine diğer bir deyişle, öğrenme tercihleri üzerine etkisini araştırmak için öğrenme tercihlerini değerlendirme ölçeği (Learning Preference Assessment) (Guglielmino ve Guglielmino, 1977) çalışmanın başında ve sonunda uygulanmıştır. Buna ilaveten, çalışmanın sonunda, öğretmen adaylarının öz yönetimli öğrenmelerindeki değişimi ayrıntılarıyla belirleyebilmek için açık uçlu sorulardan oluşmuş bir anket kullanılmış ve 12 öğretmen adayı ile bireysel yarı yapılandırılmış mülakatlar gerçekleştirilmiştir.Çalışmada çevrimiçi tartışmaların içerik analizi için, Gunawardena, Lowe ve Anderson (1997)'ın geliştirdiği Etkileşim Analiz Modeli (Interaction Analysis Model); verilerin dizisel analizi için ise Jeong (2005b)'un geliştirdiği Tartışma Analiz Aracı (Discussion Analysis Tool) kullanılmıştır. Öğrenme tercihlerini değerlendirme anketi sonucunda elde edilen nicel verilerin değerlendirilmesinde, bağımlı gruplar t-testi kullanılmıştır.Çevrimiçi tartışma verilerinin sonuçlarına göre, genel olarak öğretmen adaylarının aşama 1 ve aşama 2 düzeyinde (Bilginin Paylaşma/Karşılaştırma; Fikirler arasındaki uyumsuzlukların belirtilmesi) mesajlar gönderirken, son haftalara doğru aşama 3 ve az olmakla beraber aşama 4 ve aşama 5 (Ortak bilgi yapılandırılması; Yeni bilginin test edilmesi/değiştirilmesi; Yeni bilgiyi uygulama) düzeyinde mesajlar gönderdiği belirlenmiştir. Eş zamanlı ve eş zamanlı olmayan mesajlar, TAA ile incelendiğinde, mesaj cevap dizilerinin genellikle A1?A1, A2?A2, A3?A3 şeklinde takip edildiği görülmüş A1?A2, A2?A3, A3?A4, A1?A3 gibi aşamalar arası istenilen bir artışın bulunmadığı gözlenmiştir. Öğretmen adayları tartışmalarda genellikle bulundukları aşamada kalma eğilimini sürdürmüşlerdir.Tartışmaların istenilen şekilde gerçekleşmeyişinin, öğretmen adaylarının bu tür ortamlara yabancı olmasından, tartışmayı olumsuz etkileyecek fiziki şartların (internet bağlantı sorunları gibi) var olmasından kaynaklandığı ve tartışma deneyimi yaşadıkça giderek daha kaliteli tartışmaların yapılabildiği görülmüştür.Araştırma sonuçlarının istatistiksel analizleri FTÖ adaylarının öz yönetimli öğrenmelerinde dersin öncesinden sonrasına doğru, yaşam boyu öğrenme, öğrenmeye ilişkin merak ve özgüven boyutlarında istatistikî olarak anlamlı artışların olduğunu göstermiş (p<0,001), ancak öğretmen adaylarının kendi öğrenmelerinden sorumlu olmalarına ilişkin düşüncelerinde anlamlı bir farklılığın bulunmadığı görülmüştür (p>0,05). Açık uçlu sorular ve yapılan mülakatların analizleri sonucunda, öğretmen adaylarının öğrenmeye ilişkin sorumluluk bilince daha önceden sahip oldukları belirlenmiştir. Öğretmen adaylarının öz yönetimli öğrenmelerinde diğer boyutlardaki anlamlı farklılığın oluşmasında ise, karma öğrenme yöntemine göre tasarlanan ÖÖY-I dersinin hemen hemen tüm öğelerinin, özellikle derslerin tartışmalara dayalı işlenmesi, FTÖ adaylarının öğretmenlik mesleğine ilişkin ilk tecrübeleri olan akran öğretimi, çevrimiçi değerlendirme ve çevrimiçi geribildirimlerin etkili olduğu belirlenmiştir.