Karşılaştırmalı olarak anonim şirket esas sözleşmesi ve limited şirket sözleşmesi

Şirket, sözleşme ile kurulan bir veya birden fazla kişinin müşterek ticari bir amaç için bir araya gelerek, bu amaç için emek/sermayelerini birleştirecekleri tüzel kişidir. Şirketin örgütlenmesi, amacı doğrultusunda hareket edebilmesi için temel bir sözleşmeye ihtiyaç vardır. Temel sözleşme için TTK m.135 hükmünde üst başlık olarak şirket sözleşmesi tabiri kullanılmakta ise de madde gerekçesinde ifade edilen 'ortaklık sözleşmesi' teriminin kullanılması terminolojik olarak daha uygundur. anunda ortaklık sözleşmesi, limited şirketler bakımından şirket sözleşmesine, anonim şirketler bakımından esas sözleşmeye karşılık gelmektedir. 6102 Sayılı TTK ile hukukumuza giren emredici hükümler ilkesi şirket ve esas sözleşmesinin içerik bakımından sınırlandırılmasına yol açmaktadır. Doktrinde de 'Çelik Korse' olarak tanımlanan bu ilke sebebiyle kurucular, şirketin anayasası konumunda bulunan esas ve şirket sözleşmesine diledikleri hükümleri ekleyememekte ve uygulamadaki şablon sözleşmeler, anonim ve limited şirketlerin ticari hayatta karşılaştığı zorluklara çözüm getirememektedir. Esas sözleşmelerin içeriği bakımından TTK m.339 hükmü ile TTK m.354 hükmünün yeniden ele alınması gerekmektedir. Bu şekilde zorunlu kayıtlar ve öngörülmesi koşuluna bağlı zorunlu kayıtların ayrımı kanunda net olarak yapılarak çelişkilerin ve öngörülen sınırlı kayıtların ötesine geçilmelidir. İşte bu çalışmada, şirket sözleşmeleri yerine üst başlık olarak ortaklık sözleşmesi tabirinin kullanılması gerektiği, esas sözleşme ve şirket sözleşmesinin içeriğini sınırlayan emredici hükümler ilkesinin limited şirketler ve halka kapalı anonim şirketler açısından kaldırılması gerektiği, esas sözleşme yönünden içeriğe eklenebilecek kayıtların kanunda yeniden düzenlenmesi gerektiği sonucuna varılarak esas sözleşme ile şirket sözleşmesinin birbirinden ayrılan ve benzeyen yönleri açığa çıkarılmıştır.