Karşılaştırmalı olarak İhvân-ı Safâ ve İsmâilîler'de nübüvvet ve vahiy

İhvân-ı Safâ, onuncu yüzyılda Basra'da yaşamış, felsefi, dini, ilmi ve siyasi amaçlarla bir araya gelmiş topluluğun ismidir. Faaliyetlerini gizli bir şekilde yürüten bu topluluk hakkında elimizde çok az bilgi vardır. Bizlere sadece bir takım ansiklopedik risâleler bırakan İhvân-ı Safâ, bu risâlelerinde de kendilerinden açıkça bahsetmemiş, hem kimliklerini hem de faaliyetlerini gizli tutmayı tercih etmişlerdir. Yarattıkları bu gizlilik politikası sebebiyle bu topluluk tarih boyunca bir çok mezhep ile ilişkilendirilmiş ve o mezheplerin görüşlerini yansıttıkları iddia edilmiştir. Uzun yıllar hem doğulu hem de batılı araştırmacıları meşgul eden bu kimlik gizliliği hakkında halen kesin bir yargıya varılamamıştır. Onları, risâlelerdeki söylemlerinden ve tarihi bir kaç veriden hareketle, aşırı Şiî mezheplerden Nusayriyye, Dürziyye, İsmâiliyye vb. mezheplerle ilişkilendiren araştırmacıların genelinin ittifak ettiği şey onların İsmâilî mezhebine mensup olma ihtimalidir. Çalışmamız iki grubun ilişkisine dair söylemlerin ve verilerin ortaya konulmasını hem de iki grubun düşünce açısından karşılaştırılmasını hedeflemektedir. Her yönden yapılacak bir karşılaştırmanın yüksek lisans çalışmasının kapsamını aşacağından ötürü sadece nübüvvet ve vahiy görüşleri karşılaştırılarak benzerlikler ve ortak yönler ortaya konulmuştur. Bu sayede çalışmamız iki grubun ilişkisine dair iddiaları daha farklı bir yöntemle inceleme imkanı sunmaktadır.