Karşılıksız çek ve karşılıksız çek düzenlemenin hukuki ve cezai yaptırımları

Çek, uygulamada sıklıkla başvurulan bir ödeme yöntemi olduğu gibi, TTK ve ÇekK kapsamında yer alan düzenlemeler de göz önünde bulundurulduğunda kapsamlı ve ayrıntılı hükümleri bünyesinde barındıran bir kambiyo senedi türüdür. Çekin geçerli olabilmesi için, Kanun'da öngörülen sıkı şekil şartlarına riayet edilmesi gerekmektedir. Çekin karşılıksız çıkması neticesinde Kanun'da öngörülen yaptırımlara tabi tutulabilmesi için öncelikle Kanun'un aradığı şekil şartlarına uygun olarak düzenlenmesi gerekmektedir. Şekil şartlarına uygun bir şekilde düzenlenmiş olan çek, süresi içinde yetkili hamil tarafından ibraz edildiği halde çek hesabında kısmen veya tamamen yeterli karşılığı bulunmadığı için ödenememesi durumunda karşılıksız çek düzenlenmiş olacaktır. Hukukumuzda karşılıksız çek düzenlemenin hem hukuki hem de cezai yaptırımları bulunmaktadır. Karşılıksız çek düzenlemenin hukuki neticesi olarak yetkili hamile, Kanun'da öngörülen usule uyması koşuluyla, müracaat borçlularına karşı başvuru (müracaat) hakkı tanınmıştır. Karşılıksız çek düzenlemenin cezai yaptırımları ise, çek hukuku alanında geçmişten günümüze değin üzerinde en fazla değişikliğin yaşandığı alanlardan birini oluşturmaktadır. Hâlihazırda yürürlükteki mevzuat düzenlemelerine göre karşılıksız çek düzenleme, bir "suç" olarak kabul edilmiştir. Çalışmamızda, çekin karşılıksız olarak nitelendirilmesi için Kanun'da aranılan şartlar üzerinde durulmuş, karşılıksız çekin hukuki ve cezai yaptırımlarına yer verilerek bu konuda öğreti ve uygulamadaki görüşlere ve var olan tartışmalara değinilerek vardığımız sonuçlar ifade edilmeye çalışılmıştır. Anahtar Kelimeler: Çek, Karşılıksız Çek Düzenleme, Hukuki Yaptırımlar, Cezai Yaptırımlar.