Kas gerilimi disfonisi tip 1 hastalığı ile yumuşak fonasyon indeksi (SPI) parametresi arasındaki ilişkinin ve ses terapisinin etkisinin değerlendirilmesi

ÖZET Yüksek Lisans Tezi KAS GERİLİMİ DİSFONİSİ TİP 1 HASTALIĞI İLE YUMUŞAK FONASYON İNDEKSİ (SPI) PARAMETRESİ ARASINDAKİ İLİŞKİNİN VE SES TERAPİSİNİN ETKİSİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ SERKAN BENGİSU Anadolu Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü Dil ve Konuşma Terapistliği Anabilim Dalı Danışman: Doç. Dr. Seyhun TOPBAŞ 2004 Bu araştırmada, kas gerilimi disfonisi tip 1 hastalarının MDVP kullanılarak yapılan ses analizlerinde normalden farklılaşan parametrelerin saptanması ve yumuşak fonasyon indeksi (SPI) parametresi ile KGD tip 1 hastalığı arasında bir ilişkinin olup olmadığını belirlemek ve bu hastalara uygulanan ses terapisinin etkisinin değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Araştırma deneysel yönteme göre desenlenmiştir. Araştırma iki kısımda yapılmıştır. Birinci kısımda hastaların ses analizlerinde normalden farklılaşan parametreler saptanmış ve SPI parametresi ile KGD tip 1 hastalığı arasında bir ilişkinin olup olmadığını belirlemek amacıyla betimsel araştırma yöntemi uygulanmıştır. Araştırmanının ikinci kısmında KGD tip 1 hastalarında ses terapisi sonucunda analiz edilen ses parametrelerinde bir değişme olup olmadığını belirlemek ve uygulanan ses terapisinin etkililiğini değerlendirmek amacıyla ön test son test deneysel model uygulanmıştır. Bu araştırma İstanbul Cerrahi Hastanesinde KGD Tip 1 hastalan arasından seçilen 20 kişilik deney ve 20 kişilik kontrol grubu olmak üzere toplam 40 olgu üzerinde yapılmıştır. KGD Tip 1 tanısı ile çalışma kapsamına dahil edilen hastalara, terapi öncesi ve sonrasında akustik analiz yapılmıştır. Bu amaçla ses kaydı için dinamik mikrofon (Shure Dynamic Cardioid Microphone SM48) kullanılmıştır. Ses örnekleri, Sound Blaster Live ses kartı bulunan, Pentium IH 650 mHz. işlemcili bilgisayar ortamına kaydedilmiştir. Akustik inceleme, MDVP (Multi-Dimensional Voice Program, Model 5105, Versiyon 2.3) kullanılarak yapılmıştır. Ses terapisi öncesinde ve ses terapisi sonrasında oluşan değişimin istatistik analizi SPSS programında ilişkili t -test kullanılarak değerlendirilmiştir. Bu araştırmada KGD Tip 1 hastaların akustik analizlerinde normalden sapan parametreler incelenmiştir. Hastaların akustik inceleme değerlerinde en fazla etkilenen parametrenin %95 ile SPI' da olduğu izlenmiştir. Ardından vAm değerlerinde olguların % 55' inde bozulmanın olduğu izlenmiştir. Olguların % 45'inde vFo, jitter, PPQ % 30'unda sPPQ, % 20'sinde jitta % 15'inde shimmer, ShdB, ATRI % 10'unda APQ, sAPQ parametresinin normal değerlerden farklılaştığı görülmüştür. Ses terapisinin etkililiğini değerlendirmek amacıyla yapılan çalışmada ses terapisi öncesi ve sonrası değerler karşılaştırılmıştır. Buna göre bu hastalarda ses terapisi sonrasında en anlamlı değişiklik Yumuşak fonasyon indeksi (SPI) parametresinde gerçekleştiği görülmüştür. Bunu dışında temel frekans Fo, amplitüd varyasyonu (vAm), jitter, shimmer, perde pertürbasyon bölümü (PPQ), amplitüd pertürbasyon bölümü (APQ) parametrelerinde ses terapisi sonrasında değişim anlamlı olarak kabul edilmiştir. Gürültü harmonik oranı (NHR) parametresinde ses terapisi sonrası anlamlı bir değişim tespit edilmemiştir. Sonuç olarak, KGD tip 1 hastalığıyla SPI parametresi arasında bir ilişkinin olduğu ve ses terapisi sonucu SPI parametresi başta olmak üzere frekans ve amplitüd pertürbasyonuna ilişkin parametrelerde anlamlı değişim olduğu görülmüştür. Anahtar Kelimeler: Ses Bozuklukları, Fonksiyonel Disfoni, Kas Gerilimi Disfonisi, Akustik Analiz, Ses Terapisi İİ