Kastamonu Çatalzeytin'de türbe camii haziresindeki mezar taşları

Türk toplumlarında önceki dönemlerden günümüze kadar gelen bir mezar geleneği mevcuttur. Türklerin İslam dinini kabulünden sonraki zamanda özellikle Osmanlı döneminde, geçmişten gelen bu gelenek, Osmanlı süsleme sanatları, taş işlemeciliği, edebi metinler ve hat sanatı gibi sanat dallarıyla birleşerek, eşsiz örnekler ortaya koymuştur. Mezar taşları üzerinde bulundurduğu işlemeler açısından önemli sanat eseri örnekleridir. Ayrıca kitabelerinde bulunan yazıların içeriği bakımından da birer tarihi belge niteliğindedir. Bu çalışmada, Kastamonu ili Çatalzeytin ilçesinde bulunan Türbe Camii haziresindeki yirmi mezara ait otuz üç mezar taşı incelenmiştir. İncelenen mezar taşları 19. ve 20. yüzyıllara aittir. Mezar taşı kitabeleri, Osmanlıca yazılmış olup yazı stili olarak sülüs, ta'lik ve rik'a kullanılmıştır. Mezar taşları incelemeye alınırken kişi hakkındaki verdiği bilgiler, mezar taşının fiziki durumu, mezar ve mezar taşlarının formları, kullanılan malzeme çeşidi, kitabelerde tercih edilen yazı stili, mezar taşlarına işlenen nesnel, geometrik ve bitkisel süslemeler vb. sanatsal işlemeler dikkate alınmıştır. İncelemeler neticesinde ortaya çıkan sonuç, mezar taşları, çevre ilçe ve yörelerdeki mezar taşlarıyla birbirlerine yakın özellikler göstermektedir. Kitabelere konu olan metinler açısından, kullanılan malzemeler, erkekler için kullanılan başlık stilleri, kadınlar için kullanılan tepelik çeşitleri, kitabelerde tercih edilen yazı biçimleri, mezar taşlarında kullanılan süsleme öğeleri vb. açılardan çevre yörelerde bulunan mezar taşları özellikleriyle de büyük oranda benzerlik göstermektedir. Kitabelerden edilen bilgiye göre Türbe Camii haziresinde bulunan mezar taşlarının kimlik bilgilerinde birçok aile ismi olduğu tespit edilmiştir. Meslek grubu olarak bakıldığında sadece kaptanlık göze çarpmaktadır.