Kat adetleri farklı betonarme binaların burulma davranışının değerlendirilmesi

Doğal afetlerden biri olan depremler insan yaşamını doğrudan ya da dolaylı olarak etkilemektedir. Depremler tarih boyunca belli zaman aralıkları ile oluşabilmektedir. Ayrıca depremler meydana gelme saat ve tarihini tahmin edemediğimiz doğa olaylarıdır. Türkiye coğrafi konumu itibariyle aktif deprem kuşağı üzerinde bulunduğundan deprem hareketlerine maruz kalmaktadır. Ülkemizde son zamanlarda meydana gelen deprem felaketleri sonucunda çok fazla can ve mal kayıpları yaşanmıştır. Büyük ölçüde yaşanan bu kayıplar sonucunda meydana gelen hasarlar ülke ekonomisini büyük zarara uğratmıştır. Bunun birçok örneğini yaşanan depremler neticesinde görmekteyiz. Özellikle 2023 Kahramanmaraş depremlerini örnek olarak verebiliriz. Bu çalışma kapsamında kat sayıları farklı olan (3, 5, 7 ve 9) konut tipi betonarme binaların Türkiye Bina Deprem Yönetmeliği (TBDY-2018) esas alınarak zaman tanım alanında analizleri yapılmıştır. 7 tip kat planı esas alınarak kat sayıları ve perde elemanların yerleşim düzenleri değiştirilerek toplam 28 tip model tasarlanarak burulma davranışına etkisi incelenmiştir. İncelenen binalar perde duvar + çerçeve sistemine sahiptir. Binaların tasarımında ve analizlerinde ETABS sonlu elemanlar programından faydalanılmıştır. Katların tamamına rijit diyafram tanımlanmıştır. Kolon ve kiriş elemanlar tasarlanırken çubuk eleman olarak kabul edilmiştir. Analizlerde 1999 Kocaeli depremi ivme kayıtları kullanılarak binaların tümüne x ve y yönlerinde etki ettirilmiştir. Ayrıca yapılan analizler neticesinde elde edilen periyot değerlerinin kat sayılarına göre değişimi irdelenmiştir. Kat sayısı arttıkça periyot değerlerinin arttığı sonucuna ulaşılmıştır. 7 tip yapının periyot değerleri incelendiğinde en yüksek periyot değerlerinin perde sayısı en az olan Tip-1 binasında olduğu görülmüştür. Elde edilen burulma düzensizliği katsayısı değerleri dikkate alındığında en düşük değerleri veren bina tipinin Tip-2, 7 katlı bina modeli olduğu, en yüksek değerleri veren bina tipinin ise Tip-1, 3 katlı bina modeli olduğu görülmüştür. Sonuç olarak burulma davranışı bakımından en uygun plana sahip olan bina tipinin Tip-2, 7 katlı bina modeli olduğu tespit edilmiştir. Burulma davranışı açısından en olumsuz bina tipinin ise Tip-1, 3 katlı bina modeli olduğu tespit edilmiştir.