Katı faz fermantasyon (solid state fermantation; SSF) yöntemiyle Bacillus licheniformis ATCC 14580'den proteaz üretimi

Endüstrinin hemen her alanında kullanılan enzimler genellikle mikroorganizmalardan elde edilmektedir. Mikroorganizma kaynaklı enzimlerin bitkisel veya hayvansal kaynaklı enzimlere göre katalitik aktivitelerinin çok yüksek olmaları, istenmeyen yan ürün oluşturmamaları, daha stabil ve ucuz olmaları, kültür ortamında kolay çoğalmaları, fazla miktarda elde edilebilmeleri gibi avantajları vardır.Proteazlar önemli paya sahip bir endüstriyel enzim grubudur. Deterjan endüstrisinde, ilaç endüstrisinde, deri endüstrisinde, et, süt, bira gibi gıda endüstrilerinde, boynuz, tüy, saç gibi proteinlerin hidrolizinde, x ray filmlerindeki gümüşün geri kazanılmasında, tekstilde protein bağlı zincirlerin kaldırılmasında ve daha birçok endüstri alanında kullanılmaktadır.Çalışmamızda SSF yöntemiyle Bacillus licheniformis `ten proteaz üretimi üzerine çeşitli parametrelerin etkisi incelendi. SSF besiyeri için pirinç kabuğu, buğday kabuğu, pirinç sapı, buğday sapı ve arpa kabuğu katı substrat olarak kullanıldı. En iyi aktivite pirinç sapında elde edildiğinden dolayı sonraki çalışmalarımızda katı substrat olarak pirinç sapı kullanıldı. Proteaz için en iyi inkübasyon süresinin 72.saatte olduğu belirlendi. Substratın partikül büyüklüğünün proteaz üretimi üzerine etkisini incelemek için yapılan çalışmada, 1500 µm partikül büyüklüğündeki substratta en iyi proteaz üretimi tespit edildi.Proteaz aktivitesine pH ve sıcaklığın etkisi incelendi.Maximum proteaz aktivitesi sırasıyla ph 9.5'ta ve 50 oC'de tespit edildi. Deterjanların proteaz üretimi üzerine etkisini incelemek için %1-5 SDS ve Tween 40 kullanıldı. Elde edilen bütün sonuçların kontrolden daha düşük olduğu tespit edildi.Ekim miktarının (inokülüm hacmi) ve nem oranının(moisture level) enzim üretimine etkisini belirlemek için yapılan çalışmada, proteaz için uygun ekim miktarının %25, uygun nem miktarının ise %50 olduğu belirlenmiştir.Enzim üretimi üzerine %1 oranında farklı azot ve karbon kaynaklarının etkisi araştırıldı. Proteaz için en iyi azot kaynağının sırasıyla casamino asit, üre ve amonyum nitrat iken, en iyi karbon kaynağı ise sukroz, maltoz ve glikozda tespit edilmiştir.Anahtar sözcükler: Bacillus licheniformis, proteaz, SSF