Katarakt operasyonlarında cerrahi örtü altında ölçülen end-tidal karbondioksit ve serebral oksimetre değerlerinin COVİD-19 pnömonisi geçirmiş ve geçirmemiş hastalarda karşılaştırılması

Katarakt nedeniyle lokal anestezi altında, drape adı verilen hava geçirmez steril cerrahi örtü kullanılarak fakoemülsifikasyon operasyonu planlanan, COVID-19 pnömonisi geçirmiş (n=40) ve geçirmemiş (n=40) iki ana grup içinde, 2 lt/dak ve 4 lt/dak oksijen desteği verilen ikişer alt grup oluşturularak; end-tidal karbondioksit düzeylerinin, optik sinir kılıf çapı ölçüm değerlerinin, serebral/rejyonel oksimetre ve hemodinamik parametrelerinin ana ve alt gruplar arasında karşılaştırılması amaçlanmıştır. ASA I, II, III fizyolojik risk grubunda bulunan, 18 yaşından büyük, lokal anestezi altında fakoemülsifikasyon tekniğiyle tek gözünden katarakt cerrahisi geçirecek 80 hasta çalışmamıza dahil edildi. SARS-CoV-2 pnömonisi geçiren ve geçirmeyen 40'ar hasta içeren iki ana grup (Grup A ve Grup B) oluşturuldu. Her ana grup, operasyon süresince 2 lt/dak ve 4 lt/dak nazal oksijen desteği verilmek üzere blok rastgeleleştirme yöntemiyle ikişer alt gruba randomize edildi. Operasyon öncesinde drape örtülmeden ve operasyon bitiminde opere edilmeyecek olan gözün optik sinir kılıf çapı ultrasonografik olarak ölçülerek kaydedildi. Operasyon boyunca SAB, DAB, OAB, KAH; CapnostreamTM20p cihazı üzerinde ETCO2, IPI, SS, SpO2; Masimo O3 Root Monitor® (ABD) serebral/rejyonel oksimetri cihazı üzerinde hastaların sağ ve sol olmak üzere her iki temporofrontal bölgeden alınan rSO2, ΔHHbi, ΔO2Hbi, ΔcHbi, ΔBase% değerleri değerleri takip edilerek, 5 dakika ara ile kaydedildi. Ana gruplar arasında hemodinamik veriler incelendiğinde; SAB, DAB, OAB, KAH açısından anlamlı fark bulunmamıştır. Ancak 2 lt/dak oksijen desteği alan alt gruplar arasında DAB açısından anlamlı farklılık bulunmuştur (p=0.002). ETCO2, IPI, SS, SpO2 , rSO2-sağ ve rSO2-sol değerleri açısından hem ana grup hem de alt gruplar arasında istatistiksel olarak anlamlı farklılık gözlenmemiştir. ΔHHbi-sağ değeri, Grup A'da Grup B'ye göre 10. dakikada anlamlı olarak daha yüksek bulunmuştur (p=0.002, p*=0.003). 2 lt/dak O2 alan grupların karşılaştırmasında Grup A-2'de Grup B-2'ye göre 35. dakikada daha yüksek ΔHHbi-sağ değerleri tespit edilmiştir (p=0.003, p*<0.001). 4 lt/dak O2 alan grupların karşılaştırmasında Grup A-4'te Grup B-4'e göre 10. dakikada daha yüksek ΔHHbi-sağ değerleri tespit edilmiştir (p=0.006, p*=0.004). Optik sinir kılıf çapı preoperatif ve postoperatif ölçümleri açısından ana gruplar ve alt gruplar arasında yapılan karşılaştırmalarda herhangi bir istatistiksel olarak anlamlı farklılık saptanmamıştır. Benzer demografik özellikte olan, COVID-19 geçirmiş (geçirilmiş hastalığın ağırlığı açısından benzer) ve geçirmemiş hastalardan oluşan ana gruplar ve 2 lt/dak veya 4 lt/dak oksijen desteği verilen alt gruplar arasında, primer çıktılarımız olan ETCO2 ve optik sinir kılıf çapı açısından istatistiksel ve klinik olarak anlamlı bulunmamıştır. Sekonder çıktılar olan hemodinamik bulgular, solunumsal parametreler ve serebral oksijenasyon parametreleri açısından istatistiksel olarak anlamlı fark gösteren parametreler de dahil olmak üzere, klinik olarak anlamlı farklılığa neden olacak fizyolojik sınırların dışına çıkan bir fark saptanmamıştır. Çalışmamızda operasyon başlangıcı ve sonu arasında belli aralıklarla ölçülen end-tidal karbondioksit değerlerinde her grupta yapılan istatistiksel analizlerde anlamlı fark saptanmasa da gruplar kendi içinde incelendiğinde operasyon boyunca end-tidal karbondioksit düzeyinde artış olduğu görülmüştür. Optik sinir kılıfı çapının ölçümü sonuçlarında da benzer şekilde gruplar arasında istatistiksel olarak fark görülmemekle birlikte, grafik gösterimde de dikkat çektiği üzere her grup için operasyon boyunca optik sinir kılıf çapında artış izlenmektedir. Çalışmamızda beklenen ETCO2 artışı gerçekleşmediğinden dolayı, optik sinir kılıf çapında buna bağlı gelişmesi öngörülen artış da izlenmemiştir. Ancak çalışmamız ile literatür arasındaki bu çelişkinin çalışmamızdaki operasyon sürelerinin her iki ana grupta 36 dakika gibi görece kısa bir süre olmasından kaynaklandığını düşünmekteyiz.